tháng bảy Vu Lan

Chuyến đi California của hai mẹ con cùng người anh khởi đầu bằng trầm lặng. Mãi đến phút chót nhờ mạng lưới điện toán, việc trở thành nhanh chóng. Chỉ vài phút trên màn điện, bấm vài lần trên bàn chữ là xong hoàn toàn việc mua vé máy bay cũng như chỗ ở. Vé mua làm xôn xao đàn em gái lúc nào cũng chăm chỉ vùi đầu vào công việc. Với lũ em, chuyện đi xa vài ngày là đắn đo quanh từng sắp đặt lớn, lắm khi không dám nghĩ đến. Vậy mà không ngờ phân nửa đàn con của mẹ cùng góp mặt trong chuyến đi. Tuy khởi hành không cùng lúc nhưng cùng điểm đến. Có lẽ, trong thâm tâm, ai cũng hiểu lần đi không dễ có bên những ngày còn mẹ.

Điện thoại reo thường hơn trước ngày đi. Người gần mẹ nhất còn chậm để mà hiểu hết những đổi thay đến với nỗi bệnh, già. Nếu kể hết những gì mẹ con trải qua từng giờ là làm tăng thêm nỗi lo lắng. Mẹ vẫn thường nằm như người kiệt sức. Những tiếng rên từ đêm kéo qua ngày nhiều hơn thời gian lần chuỗi hạt. Đôi khi mẹ ngồi lặng, ánh mắt mệt mỏi, nhìn mà như không thấy. Bên ngoài khung cửa chùm hoa yellow-bell rực rỡ trong nắng. Những cánh lá màu xanh đong đưa theo cơn gió chuyển hơi nóng của chốn 'mặt trời bên kia mùa hạ'. Bên trong, mẹ như sẵn sàng cho chuyến trở về. Buông trôi, mệt lã, co ro. Đứa con gái lẩn thẩn nghĩ tới đều không dám nghĩ. Chuyện đến đi không của riêng ai. Thôi hãy giữ cho tất cả người thương sự bình yên, quên đi đón nhận cho dẫu mai này mẹ như thoáng hương mưa. Mẹ không còn sức lễ chùa. Không còn dịp nhận ra từng ánh hạnh phúc của lũ con khi nhận hoa hồng đỏ. Riêng phần mẹ tóc lơ thơ ánh bạc, vẫn không nguôi bên nụ hoa trắng, được cài lên áo từ khi mẹ chưa qua tuổi hai mươi. Chợt nhận ra dù ở tuổi nào, nỗi yêu thương khi nghĩ đến người mẹ đã xa đời, vẫn theo hoài đến cuối hành trình của kiếp người. Vu lan năm nay, năm đứa con cùng mẹ thêm cơ hội gặp lại những khuôn mặt thân quen.

Bữa ăn tối đầu tiên quanh bạn bè thời đi học ở Bình Long. Trong mẹ rưng rưng nỗi nhớ, thầm gởi về những người đã khuất. Nỗi nhớ đậm sâu hơn, vẫn là đứa con dâu từ trần chưa được một năm. Mới mùa hè năm nào, còn tiếng nói còn nụ cười với những khuôn mặt thân quen của đêm nay giữa Cali. Giọng nói quen nghe mấy mươi năm, bỗng trở về đâu đó qua âm thanh quen thuộc. Người mẹ lẩn thẩn, bàng hoàng gọi tiếng con ơi nơi hình dáng khác. Tuy nhớ và quên trộn lẫn trong nhau, thỉnh thoảng mẹ vẫn nhận ra người ở lại đang chạy trốn nỗi cô đơn. Bằng cách đuổi bắt, đi tìm hạnh phúc Tự hỏi, vì sao con người thường không nhận ra hạnh phúc luôn có mặt trong những điều nhỏ, đơn sơ ở gần, mà luôn nghĩ nó trong quá khứ đang đợi chờ mình đâu đó trên tương lai? Cho nên phải hụt hơi chạy đuổi, vươn tay nắm bắt họa may sẽ gặp. Mẹ 87 tuổi vẩn nguyện cầu, biết tới bao giờ đứa con tỉnh giấc chiêm bao. Đi tìm lại mình qua câu hỏi vì sao con hiện diện nơi đây. Sẽ đến đâu, sẽ về đâu? Người mẹ thầm ao ước. Sẽ có một lần nào đó thật gần. Con bước tới đứng bên cạnh mẹ, nhìn cuộc đời trôi qua như những đám mây, như mặt biển với muôn ngàn đợt sóng, mà thân phận con người như hạt cát nhỏ, như giọt nước hòa trong biển khổ mênh mông.

Cũng đêm nay bên cạnh bè bạn thuở học trò của đứa con trai, người mẹ tưởng chừng con chưa bao giờ lớn. Vẫn chân thành, say mê, thêm chút ngu ngơ như của những năm trung học. Gặp lại đứa bạn nối khố của con, mẹ hồi nhớ chuyện của mấy mươi năm về trước. Bốn năm đứa trẻ 16, 17 tuổi bỗng một ngày bỏ ra đi. Chúng nghĩ mình đã lớn, thấy gia đình là chiếc lồng giam hãm và bó buộc. Chưa kể kèm sự nghiêm khắc của mẹ cha. Ngôi trường trung học công lập duy nhất trong tỉnh lỵ cũng chỉ là ngôi trường nhỏ bé, nghèo nàn. Không gian hạn hẹp, tù túng không đủ cho những con chim tung cánh lượn bay. Và hơn hết, tỉnh nhỏ buồn, hiu quạnh quá không thêm gì để khám phá. Nắng gió, mưa và bụi đỏ. Những con đường, dốc chập chùng. Rừng núi thấp, bao quanh những đồn điền cao su. Những buôn, sóc thượng ẩn khuất trong đồi núi. Tất cả gói trọn trong kỷ niệm của thời thơ ấu. Các bà mẹ có con đi mất vội tìm nhau. Vẫn chưa quên được bên dưới chiếc khăn mỏ quạ màu đen, có đôi mắt nhòa giòng lệ lại thêm vật vả ngược xuôi kiếm sống trong chiến tranh. Những bà mẹ hoang mang hốt hoảng, lo âu. Sợ con mất dấu bởi không dễ rũ bỏ bổn phận đang đè nặng trên vai để đi kiếm tìm con. Trong trí nhớ thật mờ đọng lại, đứa em gái nhỏ ngơ ngác khi nghe tin người anh bỏ nhà đi. Giữa lo lắng, khổ đau của nhiều bà mẹ, đứa em gái tò mò muốn hiểu về anh. Trên mặt chiếc hầm tránh đạn pháo kích trong nhà, là giang sơn nhỏ của anh. Có quyển sách chưa đóng lại. Những trang sách bị nhàu qua nhiều lần giở. Nó đọc đi, đọc lại. Cố hiểu mà nó không đủ sức hiểu nỗi. Chỉ lờ mờ lý do anh nó bỏ đi, bên sự in lặng của cha, nỗi chịu đựng của mẹ. Đứa bé ngày xưa loáng thoáng nhớ đôi câu, cho dẫu chuyện vừa xẩy ra, nó quên ngay trước khi muốn nhớ. "Cho đến lúc này, gia đình không còn là chốn thiên đường....Thiên đường đã khép lại phía sau. Trước mặt là gọi mời, thênh thang rộng mở..." Con bé nhủ thầm. Anh nó ước mơ phương trời cao rộng. Cầu mong cho những cánh chim được bình yên. Sau mấy ngày làm dế mèn phiêu lưu ký ở Saigon, lũ học trò thơ dại mơ làm người lớn, mơ tự lập lặng lẽ trở về như lúc ra đi. Không có cánh cửa nào mở ra trên mảnh đất thiếu hai chữ gọi là cơ hội. Người thành phố còn gian nan kiếm sống trong thời chinh chiến lan tràn. Làm sao lũ trẻ tỉnh nhỏ chơn chất, hiền lành chen chân. Người cha dẫu đầy giận dữ vẫn không nói một câu, bởi chính ông năm 15 tuổi cũng lặng lẽ rời quê nhà theo đoàn người tiến vào phương nam lập nghiệp.

Trở về, an phận bên khung trời cũ. Những trò chơi tuổi nhỏ thưa dần. Mẹ thôi than, nhắc con đừng nghịch ngợm cùng chúng bạn rũ nhau ăn cắp trái cây trên bàn thờ lộ thiên. Một lần mẹ bất ngờ tiếp người khách lạ. Một cô bé học trò mỗi ngày đi học ngang qua nhà có khuôn mặt xinh. Cô bé sau phút e dè đã thưa với mẹ rằng, cô bị người anh và đám bạn đi theo trêu chọc mãi. Mẹ lắng nghe ngạc nhiên, vừa cố giữ nụ cười đến tự trong lòng, từ tốn nói vài câu cho cô bé an tâm. Người con gái vào nhà "mét mẹ" mang tên một vầng trăng. Còn có mấy chữ kèm theo sau tên nữa. Đứa em nhỏ muốn hỏi anh chị vì sao nhưng cứ mãi quên. Nó cũng lấy làm thắc mắc. Anh nó thường đón đường răn đe những đứa con trai lảng vảng theo sau em gái trên đường đi học. Anh cũng giống họ thôi mà sao không hiểu. Tuổi học trò qua mau. Thi hỏng tú tài anh vào quân đội, an phận làm người lính dẫu đã lấy được hai mảnh bằng liên tiếp ở mùa sau. Chỉ vì muốn được ở gần tiếp tay chăm sóc lũ em với mẹ cha. Đứa em gái kế uổng công anh giữ gìn bảo vệ, đã bỏ lại sau lưng tất cả để ra đi. Em gái theo chồng rời quê hương mùa xuân. Không ai có thể ngờ mùa hạ năm đó trở thành mùa hè đỏ lửa đi vào quân sử. Chỉ gói gọn trong hai tiếng chiến tranh, mấy chục ngàn con người hiền lành đã thật sự nếm trải, chia nhau nỗi đói khát, sợ hãi, đau thương, lẫn vào tuyệt vọng. Máu và nước mắt, tàn phá và chia lìa. Không nhớ hết và không đếm hết. Bao người thân bè bạn đã ra đi. Biết bao người nằm xuống trong cuộc chiến. Rời tỉnh lỵ hoang tàn đổ nát, bước chân người mẹ tiếp tục trải dài theo những dặm đường chinh chiến con đi. Bỏ lại sau lưng vùng đất thê lương, anh đi xa mãi tận đôi bờ vĩ tuyến. Người mẹ hiền mộc mạc, từng có mặt trên những chuyến trực thăng tìm thăm con trai bị thương sau cuộc hành quân. Cơ nghiệp hơn nửa đời tạo dựng không còn dấu vết để lại. Hiện tại không hơn những cánh bèo trôi. Mẹ không còn nhớ hay không có thời giờ để nhớ. Bởi trái tim cùng khối óc đã theo những đứa con ở chiến trường xa.

Ngày tàn cuộc chiến cũng là ngày bắt đầu cho những phân ly. Đêm hội ngộ không chỉ với bạn bè thời đi học. Còn có những người ra biển với con. Ngày đó cạn khô giọt nước mắt, cho người ở lại nguyện cầu. Chỉ đêm nay, mẹ mới có dịp ngồi nghe chuyện kể, cuộc hành trình vượt biển của con qua những người bạn cùng có mặt trên chuyến tàu thuở ấy. Từ nỗi chết tìm về đất sống. Họ chia nhau thật nhiều nên ân tình mãi tràn đầy. Đứa em gái từng nhận những lá thư từ đảo gởi về, người anh khẩn khoản xin em ở lại chờ ra đi cùng mẹ. Xin đừng ra biển như anh. Bây giờ gặp lại người năm xưa cùng chung chuyến ra đi với anh trai. Nó được nhắc kèm câu hỏi là

- Em có nhớ?

- Nhớ gì?

- Ngày đó ra đi tưởng không bao giờ gặp nữa. Đâu ngờ chuyến công tác cuối cùng hai anh em cùng gặp được em trong cái hãng năm xưa. Mời em đi uống cà phê - ly cà phê cuối để chia tay. Nhưng lời giữ lại nên em vẫn hồn nhiên không biết.

Người anh, vốn hay im lìm cũng hỏi một câu:

- Gặp lại sau mấy mươi năm em thỏa lòng chưa?

Thay câu trả lời là nụ cười. Không cần nói thêm. Những dòng sông đã tìm ra biển. Nước bây giờ hay nước ngày xưa vẫn là nước thôi. Không nhận ra nhau nơi xứ lạ, kỷ niệm ngày xưa chỉ là ý niệm không hơn. Chỉ còn lại những gì trong hiện tại. Còn gặp được nhau, còn có cuộc sống bình yên là còn đủ quý, đủ vui. Mẹ ngồi nghe chuyện của nhiều năm thất lạc. Thỉnh thoảng mẹ nhắc những kỷ niệm, những ngày tháng khó quên trong trại tạm cư Gò Đậu, Phú Văn. Ở đó có những bà mẹ ngậm ngùi nhìn con mình, đang trong tuổi tươi đẹp nhất của đời người mà tương lai vụt tắt trong ngọn lửa chiến tranh, mang kiếp sống lang thang chẳng biết sẽ về đâu. Mẹ nhận ra những ánh mắt thân thương, kèm câu nói chân thành trìu mến.

- Nhìn dì, làm nhớ mẹ con nhiều. Mẹ hy sinh ở lại cho đàn con vượt biên. Đời sống xứ người cùng những nỗi lo tiếp nối tháng năm. Nhớ nhiều mà hẹn lần hẹn lựa cũng nhiều. Bây giờ không còn cơ hội cho con về thăm mẹ. Nói ra thì muộn. Nếu biết mẹ sớm ra đi, con sẽ không ngần ngại mỗi năm mỗi về thăm.

Câu nói không dưng làm nhớ lại bài hát hằng đêm vẫn nghe:

Có lúc ta quên màu tóc mẹ Đã một thời dải nắng, dầm mưa Có lúc ta quên nhìn trán mẹ Còn bao nghĩ suy dù ta lớn khôn rồi Có lúc ta quên nhìn mắt mẹ Còn chờ ta mỏi ngóng đêm sâu Có lúc ta quên nhìn dáng mẹ Chợt quạnh hiu ngày ta bước vào đời Có lúc ta quên thời gian qua Đường ta càng xa, vòng tay mẹ ngắn lại Có lúc ta nghe từng nhịp đời Mẹ thật gần sao ta quá xa Có lúc ta quên nhìn áo mẹ Chợt mỏng manh quang gánh chiều đông Hát khúc hát ai quên mình có mẹ Một ngày kia lặng lẽ bên cuộc đời...

(nhạc và lời Minh Đức)

******

Mẹ ngồi đó, bên bãi cỏ xanh. Chung quanh những tàng cây che nắng. Vẫn còn mùa hè mà sao lạnh theo từng cơn gió. Một người đàn ông đến gần, giọng nói ôn tồn:

-Chắc bà bị lạnh. Nếu bà không ngại, xin bà dùng tạm chiếc áo của tôi cho ấm.

Mẹ ngạc nhiên và xúc động. Có chút e dè trong câu nói cảm ơn khi đưa tay nhận chiếc áo từ người đàn ông luống tuổi. Một góc công viên bắt đầu nhộn nhịp. Không hẹn mà từng nhóm nhỏ tụ lại. Những vòng tay ân cần trao ngày hội ngộ. Tiếng gọi tên mừng rỡ, bất ngờ chen lẫn tiếng cười, như giờ ra chơi trong sân trường ngày cũ. Những cánh chim phiêu lãng đã tìm về theo tiếng gọi đàn. Buổi hội ngộ đầu tiên, giản dị như tâm hồn mộc mạc của người dân miền cao su đất đỏ Bình Long. Tiếng mời gọi đến với nhau, đứng sát vào nhau để có một tấm hình lưu niệm được lập lại nhiều lần. Dường như ai cũng nghĩ thời gian không đủ để hàn huyên sau mấy mươi năm cách biệt. Từ Delaware, Minesota, Georgia, Alabama, Texas, ... và Việt Nam hội tụ về đây, dường như ai cũng mang trong lòng nỗi bồi hồi trộn lẫn niềm vui. Tuổi học trò, bạn cũ, thầy cô. Những người thân quen một thuở chia nhau đau thương trong cuộc chiến, khởi đi từ Bình Long đến Phú Văn, Rừng Lá, Gia Rây, ... Mỗi nơi dừng lại đánh dấu chặng đời tủi cực. Làm sao mà quên được đoạn đời buồn như lá cây rừng, như đám mây bay ngang qua bóng núi. Những đấng sinh thành ai mất ai còn sau chiến tranh. Dẫu ở lại hay tha hương. Có hai bà mẹ được mời đứng cạnh nhau chụp tấm ảnh đánh dấu ngày gặp lại. Đưa mắt nhìn quanh, lòng chùng xuống khi bỗng dưng nắm được nỗi buồn trốn tránh. Có lẽ nào, nơi đây chỉ còn lại hai bà mẹ trong ngày hội ngộ.

Mẹ thoáng bỡ ngỡ, rồi niềm vui tràn hiện trong đôi mắt chồng chất nếp gấp thời gian.

-Con chào dì Hai. Dì còn nhớ con không?

Mẹ làm sao quên được đôi vợ chồng bạn của con mình. Hai người mẹ cũng là hai người có một thời ở gần nhau, đồng cam cộng khổ bên nhau. Kỷ niệm ngày đó bỗng ùa về làm ấm trái tim già nua. Mẹ nhắc lại nhiều điều tưởng đã xóa nhòa trong ký ức. Những đứa con ngạc nhiên nghe chuyện kể, ngỡ đâu mới hôm qua. Đứa xúc động, đứa bùi ngùi vì mẹ không còn. Đứa băn khoăn nhớ mẹ, nghĩ về khoảng không gian cách trở. Biết còn gặp mẹ được bao nhiêu lần nữa trong đời. Thêm một ngày qua đi, là thêm ngắn đoạn đường mẹ yêu chạm điểm dừng. Chợt nghe thương câu nói của người anh vừa tìm gặp lại ở bên kia nửa vòng trái đất.

- Anh về Saigon học tiếp, trước khi chiến trận xẩy ra vào mùa hè năm 1972. Nghe đến thuộc lòng những gì mẹ kể trên đường chạy loạn nên một đôi lần anh đã trêu đùa nói với mẹ rằng. "Đây là chuyện được kể đến lần thứ một ngàn một trăm lẻ một rồi, mẹ có biết không?". Khi mẹ mất, anh ước được ngồi nghe những câu thủ thỉ kể chuyện xưa. Dẫu mẹ có kể thêm ngàn lần nữa, anh nghĩ anh sẽ được thêm ngàn lần hạnh phúc.

Đã từ lâu, ý niệm "của ta" trong đó bao gồm gia đình, bè bạn, thầy cô, nơi chốn,... gần như không còn ranh giới. Khi sự phân chia vắng mặt, tình thương, tình người rộng mở khắp cùng. Được gặp lại những người chị, người anh không dễ gặp lần sau. Những người mẹ, người thầy tóc bạc màu. Được chia với nhau những phút giây đầm ấm thân thương trong buổi sáng chủ nhật giữa bầu trời California đẹp. Đó chính là hạnh phúc mà những đứa con muốn mẹ cùng chia, quanh những người từng chia chung một thuở.

Bên ổ bánh mừng ngày hội ngộ, vị cựu hiệu trưởng ngày xưa xin được mời mẹ cùng lên cắt bánh với ông. Có chút ngại ngùng thoáng gặp trên nét mặt, của người không quen hiện diện giữa đám đông. Xưa mẹ chưa từng có mặt bên con trong chuổi dài của thời cắp sách đến trường. Mười đứa con trên hai đôi vai mỏi, cũng đành để con tự lo liệu lấy. Nay mẹ ngồi giữa, vây quanh là bạn, là thầy của các con mình. Quá khứ ở lại cùng năm tháng. Với mẹ giờ đây chỉ còn hiện tại mà thôi. Những đứa con chia nhau hạnh phúc lặng thầm. Mẹ sẽ mang theo hành trang trên đoạn đường về là hạnh phúc, an vui. Cùng với câu niệm phật đã gắn liền như hơi thở.

Mẹ kính yêu của chúng con. Thêm mùa Vu lan nữa mẹ con mình không đến chùa dự lễ với thầy. Chúng con vẫn cảm nghe hạnh phúc vô biên bên lời nhắc:

-"Hãy tận hưởng ân phước của mình, khi con còn cơ hội chăm lo cho vị Bồ Tát tại nhà là Mẹ".


quỳnh my

mùa vu lan 2009

Mùa Thương Nhớ

Chia tay không lời từ biệt, cũng không biết đó là lần đi xa, xa lắm. Ba mươi bảy năm, bao nhiêu con nước qua cầu, sao lòng lữ khách còn hoài về bến cũ. Anh hỏi em còn nhớ. Câu trả lời là không quên, cũng không nhớ. Bởi em không sống với tâm thức của cô bé chớm bước vào tuổi mộng mơ mà mang vết tích buồn đau trên hành trang đi mãi. Đôi khi em thấy mình nhẹ như lá khô. Cơn gió làm lá lao chao rồi xoáy mình trở về với đất. Anh cũng nhớ đừng hỏi sao em cười trong bi quan. Dù bi quan chỉ trong ý nghĩ của anh. Em bây giờ dám nhìn em, như nhìn mọi thứ quanh mình thay đổi không ngừng. Em nhìn bằng mắt, bằng tâm thầm lặng. Đời chia như nhánh sông. Trong ly biệt nẩy mầm tương ngộ, bởi chúng mình là giọt nước, trong biển đời sóng cuộn dập dồn.

Anh có biết, em đặt tên cho mùa cũ là "mùa thương nhớ". Mỗi năm, mùa thương nhớ lại về dù chẳng gọi mời. Em bấm nhẹ ngón tay tắt ti vi. Những hình ảnh đau thương của tháng Tư khép lại. Em muốn dành khoảnh không gian tĩnh lặng này làm hành trang riêng cho mẹ. Cầm chuỗi hạt đặt vào bàn tay run, nhận ra có nỗi băn khoăn

- Mẹ lạnh nên sợ gió. Nhớ khép cửa lại khi con ra ngoài nghen. Đã tháng Tư rồi. Tháng tư đây sao lạnh quá mà tháng tư ở Bình Long nắng cháy da.

Câu nói bất chợt thoáng nghe từ mẹ, người không còn ý niệm thời gian. Em hiểu là được khơi dậy từ hình ảnh vừa chiếu trên màn hình trước mặt. Trong mấy triệu người ra đi thuở đó, lòng khắc khoải, quặn đau vì tháng Tư xưa. Em không biết còn có bao nhiêu người như mẹ, như chúng mình đời có hai tháng Tư để nhớ, để buồn, để vọng về, để mang theo. Trong niềm nhớ quá lớn, anh có muốn cùng em một lần đi trở lại chốn xưa. Anh sẽ hiểu em không chôn sâu quá khứ. Chỉ là quá khứ không có chỗ khi em sống quanh những buộc ràng thường nhật. Đêm lạnh, có mưa vỗ về bên gió lặng thầm. Em nằm cạnh mẹ, lắng nghe chuyện kể về nơi chốn chào đời đã xa. Có phải những hình ảnh thảm khốc, bi thương qua màn ảnh truyền hình chiều nay, đã làm người mẹ yếu già thao thức không ngủ được. Từng mảng ký ức tưởng đâu yên, xóa theo cơn lốc của thời gian, đã nối nhau hiện về khi nhân duyên có mặt.

Năm đứa trong những đứa con của mẹ được sinh ra ở Bình Long. Sau thời gian ngắn ở Saigon gia đình chọn miền cao nguyên đất đỏ lập nghiệp. Nơi đến ở đầu tiên là Quản Lợi, một xã nhỏ cách Bình Long vài cây số. Có con đường hẹp với hàng phượng đỏ và ngôi giáo đường xinh xinh nằm trên đầu dốc. Thêm vào những căn nhà lớn xây từ thời Pháp, nơi ở của những chủ nhân đồn điền cao su giàu bạc tiền, nghèo nhân ái với dân thuộc địa. Trong ký ức nhạt mờ, "Nhà Tây" đẹp và thơ mộng có lẽ nhờ những cây hoa phượng cho bóng mát dịu dàng, cùng lúc làm rực rỡ khoảnh không gian chung quanh. Tương phản với cơ ngơi đồ sộ của Nhà Tây, là những dãy nhà thấp bé, sơ sài. Đó là chốn trú ngụ của những người dân cạo mủ cao su. Khi em sắp sửa chào đời, ba mẹ cùng năm anh chị rời Quản Lợi ra Bình Long. Nơi ở mới là căn nhà rộng rãi, khang trang dẫu chỉ là nhà tôn vách ván cuối con dốc cũng là đường vô Quản Lợi. Trong đêm xưa, mẹ cùng người dì út dìu nhau với cây đèn bão trên tay. Người sản phụ trong cơn đau quặn thắt từng hồi, đã bình thản cùng em gái vượt qua con dốc thật cao dẫn tới nhà bảo sanh cho em cất tiếng khóc đầu tiên.

Xóm nhỏ cả nhà cư ngụ được gọi tên là xóm "vườn dầu hắc". Không biết vườn cây trồng từ bao giờ. Đó là loại cây cao lá to và dài. Mùa mưa đến rất nhiều sâu rớt xuống mái tôn, rơi xuống đất bò lổn ngổn trên sân. Nghe nói nhà nước cần loại cây này để làm báng súng. Gần vườn dầu hắc là "công xi heo", nơi giết súc vật để cung cấp thịt cho toàn tỉnh. Mẹ gọi nơi này là địa ngục trần gian. Đêm khuya, âm thanh la hét, dãy dụa bi thương của những con vật bị hành hình làm quặn lòng người. Nghe kể, mấy con heo mẹ nuôi như tiền bỏ ống để dành, trên đường đưa vào lò sát sinh đã chảy nước mắt ra. Từ đó Mẹ không còn nuôi thú để bán nữa. Mẹ thôi không khóc theo đàn heo đã lớn tới ngày đem cân bán. Trong trí nhớ nhạt mờ sót lại, có hình ảnh mấy chú heo mọi nhỏ, hết ăn lại nằm trong chuồng nhà sau. Người dì út nhọc nhằn tắm rửa, bào thân cây chuối, trộn cám nấu cho heo ăn từng ngày. Chưa kể dỗ dành đổ sữa và thuốc mỗi khi heo bệnh. Nuôi đàn heo từ lúc sanh, trong sự chăm sóc đầy thương mến, để rồi đẩy chúng vào nỗi chết oan nghiệt hãi hùng. Vòng lẩn quẩn đó không bao lâu dừng lại, dẫu cả nhà vẫn còn tiếp tục chịu đựng âm thanh của la hét, dãy dụa bi thương hằng đêm.

Có thêm ba đứa con gái lần lượt chào đời. Người chị lớn mất ngôi vị được nuông chiều vì là con gái duy nhất với năm anh em trai trước đó. Căn nhà ở vườn dầu hắc đi dần vào quên lãng, sau khi ba mẹ dọn về dẫy phố mới cất trên đường Đinh tiên Hoàng , cách chợ mới và bến xe một khoảnh đất còn bỏ trống. Giữa đám cỏ dại mọc cao, có con đường mòn băng qua bến xe, trước khi vào chợ. Con đường này đã in dấu bao lần gót chân vất vả, ngược xuôi của biết bao bà mẹ hiền xưa. Nhớ sao là nhớ, thương sao là thương nụ cười để lộ những hạt răng đen tuyền đều đặn. Mái tóc dài cuộn trong tấm khăn nhung vấn quanh đầu. Những chiếc nón lá che ngang mặt có cọng quai bằng vải bạc màu, hay chiếc khăn rằn cột lại dưới cằm, thả hờ hững hai đầu khăn trước ngực...Nhớ hơn hết vẫn là búi tóc tròn đầy của mẹ và rất nhiều bà mẹ chưa qua thời xuân sắc, em từng ngắm mỗi ngày mà sao chẳng nhận ra thuở đó mẹ đang còn rất trẻ. Nhiều buổi sáng sương mờ giăng mỏng, đứng trước sân nhà chờ gánh bắp luộc đi ngang. Khi chiếc thúng đậy bằng lá chuối mở ra, những trái bắp nóng hổi bốc khói mùi thơm ngạt ngào trong gió sớm. Mẹ lựa mua xong bắp, người bán hàng tiếp tục gánh đi ra chợ. Trong trí óc non nớt ngày nào, em đã băn khoăn. Bà mẹ tảo tần bước thấp, bước cao tất bật trong gió sớm mưa chiều làm sao bán hết những trái bắp mà lớp vỏ đã bị xé ra phân nửa bởi bị chê nên bỏ lại. Những người mua sau chỉ cần nhìn vỏ, không mở ra xem vẫn biết đó là trái bắp bị cào cào ăn, hột bắp quá thưa, bị già quá hay non quá, ... có ai muốn mua thứ tệ vậy đâu! Khác với ở đây, bắp lớn đều hột nhưng vị nhạt hơn cơm nguội. Ở đây, họ không xé vỏ ra coi, chỉ nhặt đủ số mình cần mua là được. Hương vị của trái bắp nếp, hột đều, dẽo ngọt tưởng đã quên lâu. Đâu ngờ mấy mươi năm sau khi về thăm lại, trên chuyến xe về Bình Long, đứa em gái con dì từ Saigon gọi nhắc.

-Về đó đừng quên kêu bạn chị đãi bắp luộc nghen! Chị nhớ ăn cho đã để khi về Mỹ không còn mơ tưởng nữa.

Em giật mình bởi có nhớ gì đâu. Nhờ câu nhắc đó mà cả đám bạn mừng ngày gặp lại, cùng ăn với nhau những trái bắp ngọt ngào. Chợt nghe có tiếng lao xao

-Mình ở đây bao năm rồi vậy mà phải nhờ người cũ trở về, mới biết bắp luộc của Bình Long ngon tuyệt.

Như chuyện xưa kể lại, bà mẹ thay đổi chỗ ở nhiều lần vì sợ con bị ảnh hưởng từ môi trường đang sống. Mẹ an lòng khi dọn đến nơi ở mới. Hai dãy phố nối liền nhau bằng một khoảng ngăn đôi ở giữa. Mỗi dãy có mười một căn nhà chung vách với nhau. Cảm giác thân gần, ấm áp ngay từ lúc mới dọn về, có lẽ nhờ những người bà con xa gần từ quê ngoại đến Bình Long lập nghiệp ở chung con phố. Khi tới tuổi đi học, em bắt đầu có bạn vừa chung lớp, chung trường thêm chung xóm. Đi từ đầu con phố dẫn lên trên dốc, đâu đâu cũng có bạn ở trường của chị, của anh, của em và cả bà con. Ngược lại với chốn cũ, không gian nơi này yên tịnh giữa những ngôi chùa và tịnh xá bao quanh. Qua khỏi ngã tư gần nhà là tịnh xá Ngọc Long. Người chị thường đến tịnh xá vào ngày mồng một hay rằm, bao giờ cũng có đứa em gái nhỏ đi cùng. Thỉnh thoảng từ tịnh xá, những nhà sư chân đất, ôm bình bát đi khất thực trên những con đường nhựa nóng, bụi đỏ bay theo gió quyện đầy quanh bước thiền hành. Từ ngã tư quẹo phải, hướng lên quốc lộ 13 là tịnh xá Ngọc Bình, nơi đứa em gái út học lớp mẫu giáo đầu đời. Hình ảnh đứa em gái nước da trắng, nổi bật trong màu áo nâu sồng rất dễ thương. Cũng không hiểu do đâu, người chị 13 tuổi đã cắt may cho đứa bé lên 4 bộ áo nâu dù trước đó chưa bao giờ may vá. Mẹ ái mộ cô đào được mệnh danh cải lương chi bảo để rồi tên cô cũng là tên đứa em này. Nếu biết sau này em gái "khiếu nại" dài dài, khi hiểu từ đâu có tên em, không biết mẹ đổi ý hay vẫn nhất định là như thế. Thêm ngôi chùa ở về hướng trái đường đi Lộc Ninh là chùa Từ Quang. Đây là nơi đứa em trai học vỡ lòng trước khi vào lớp một trường công lập. Em trai lúc nhỏ là thằng bé lười biếng, mè nheo ỷ lại vì biết được thương. Mỗi lần đưa em đến lớp, các chú điệu phải nắm tay giữ lại hay đóng cửa lớp học không thôi chú nhỏ xỗng chạy. Một lần thừa lúc mấy chú điệu ơ hờ, em tông cửa chạy ra, thấy chị đang lửng thửng đi về, nó xô chị xuống sình rồi ù chạy về nhà. Chú bé trai xấu nết ngày xưa, giờ là người cha chừng mực, luôn tỏ ra nghiêm khắc trong việc giáo huấn lũ trẻ trong nhà, dù ở xứ người.

Em cũng có một mùa hè được mẹ cho đi học thêm ở chùa Từ Quang. Sau buổi học về nhà khóc, giận cha đặt tên xấu quá, nên đám trẻ học chung ghép chữ trêu đùa. Những tiếng chuông chùa trong chuỗi ngày thơ vẫn ngân nga văng vẳng, lắng sâu. Dư âm đó đã theo em từ quá khứ dẫn qua hiện tại. Tiếng chuông ngân nhắc em quay trở về nhà mỗi khi mê mải rong chơi. Nhà của em bây giờ chính là mảnh vườn tâm cho em bận rộn, loay hoay chẳng lúc nào ngưng.

Cho đến lúc rời xa, em mới biết An Lộc thật nhỏ bé với diện tích 4 cây số vuông, với khoảng 20 ngàn người sinh sống trong thị trấn. Đa số là dân từ miền bắc theo đoàn phu mộ vào nam. Số còn lại gồm công chức, quân nhân từ các nơi khác đổi về. Thêm một số người, như ba mẹ, từ vùng quê mất an ninh xô dạt về đây và những người đồng bào Thượng sống rải rác trong buôn sóc quanh tỉnh lỵ. Miền đất đỏ sau cơn mưa, dẻo quánh làm đứt nhiều quai guốc tuổi học trò. Đám trẻ nhỏ sống trong thị trấn buồn, bao bọc giữa những rừng cao su ngút ngàn trở nên gần gũi nhau hơn. Lẩn trong tiếng chuông chùa và tiếng mõ gõ đều đều sớm tối của cha, em còn nghe được tiếng cầu kinh của cả gia đình hàng xóm cách nhau vài căn phố. Tiếng giục nhau sửa soạn đi lễ nhà thờ, là phần sinh hoạt gắn liền. Vào mùa hè, người anh giữa cùng đám con trai hàng xóm mãi mê với trò chơi đánh đáo, đánh trỗng, tạt lon, thả diều, bắt dế, làm nhà lợp bằng lá chuối để cắm trại, nấu cơm xới chia nhau, ... Thỉnh thoảng còn kéo nhau đi tắm ở hầm đá, ở sóc Thượng bị những cô gái Thượng đuổi chạy vì quá nghịch. Ba mẹ có vài thửa ruộng gần đồi Đồng Long để cho thuê, trả bằng lúa sau mùa thu gặt. Nhà có ruộng nhưng chưa bao giờ đặt chân lên thửa ruộng nào, trừ một lần được đứa bạn học ở ấp Hưng Chiến dẫn về nhà. Em bước xuống mặt nước lấp xấp, để đôi chân chạm vào những lá mạ non xem cảm giác ra sao. Lâu lâu mẹ đem lúa đi xay, em được đi theo tới nhà máy xay lúa gần đồi Đồng Long, kế bên thửa ruộng nhà. Nhờ vậy mà biết được lúa xay rồi, ngoài gạo còn có thêm tấm, cám, rồi trấu. Kỷ niệm còn giữ lại là những buổi trưa hè ngồi nhổ những sợi tóc chớm bạc của cha. Không dùng nhíp mà dùng hạt lúa kẹp giữa hai ngón tay. Đứa con gái hết sức chăm chú, tỉ mỉ để đừng lộn thêm sợi tóc đen nào trong hạt lúa tí teo.

Em biết hát nhiều bài hát ru em thuở đó, nhờ mẹ cùng người mợ ở sát vách. Khi cậu đi lính xa nhà, khuôn mặt đẹp mà buồn của mợ thêm u sầu hơn nữa. Người chồng trẻ hào hoa, giờ xa cách khiến từng câu hát ru con nghe ngậm ngùi thêm. Mấy chị em cô bạn láng giềng gần, coi ca hát là niềm vui bất tận. Người cha làm trưởng Chi Thông Tin, sau giờ làm việc trở về ông uống rượu say, biến gia đình thành chốn ngục tù. Người mẹ xay đậu nành nấu sữa đẩy xe ra chợ bán, chiều về cùng chung số phận với đàn con, nghe không ngừng những lời trách mắng, buộc tội vô cớ và đôi khi thêm đòn roi. Đứa con gái lớn bỏ nhà, bỏ học ra đi. Đứa em trai kế đi tìm an ủi và tình thương ở hai người anh hàng xóm cận kề. Đâu ngờ chính vì hết lòng chia sẻ, mến thương đứa trẻ có đời sống gia đình tội nghiệp, mà trong một lần chở nhau bằng Honda, tai nạn xảy ra cướp đi sinh mạng của chú bé 15 tuổi. Em thương người bạn gái có nhà chung vách, học chung trường và trên em một lớp, luôn hứng chịu thiệt thòi vì người cha luôn sống với cơn say. Hai đứa thường chia nhau những khúc mía vàng ngọt lịm buổi trưa hè. Thường cùng nhau đánh vũ cầu những khi không phải phụ mẹ nấu cơm hay giữ mấy đứa em. Những đêm trăng người lớn trải chiếu trên sân ngồi ngắm trời sao. Đám trẻ nhỏ xếp hàng chơi rồng rắn lên mây, đám lớn hơn ôm đàn hát tình ca và nhạc quê hương đã dần đi vào kỷ niệm. Thêm người anh nữa xếp bút nghiên đi vào quân ngũ. Đứa em gái nhỏ bây giờ bắt đâu biết băn khoăn về hai chữ chiến tranh. Có vài chỗ ngồi bỏ trống trong lớp học. Đám học trò xôn xao vì đứa bạn học mới nhìn thấy hôm qua đã bị phía bên kia bắt đi theo. Thỉnh thoảng những chiếc xe nhà binh về thị trấn, chở theo những người lính bơ phờ. Qua làn bụi mù để lại phía sau, thoáng hiện nét khắc khổ, phong trần trên khuôn mặt còn rất trẻ. Một đôi lần nhìn thấy bước chân xiêu đổ, ngang tàng. Người lính say chếch choáng trong lòng thị trấn nhỏ, quẩn quanh không có chỗ vui chơi.

Những buổi chiều em hay nhìn về chân trời. Rừng cao su đan rào tím thẫm che ngang tầm mắt. Xa hơn nữa vài cuộn khói bay lên từ hướng Tống Lê Chân. Nơi người chị theo trực thăng đáp xuống hai lần một tháng để phát lương cho những người lính biệt kích trấn đóng ven vùng biên giới. Những ngày bình yên cũ không còn. Người chị theo chồng về xứ lạ. Đứa em gái cùng mẹ đổ cát vào bao xếp thành hầm tránh đạn trong nhà. Ở sân sau cha cho xây thêm chiếc hầm chìm đúc bằng cốt sắt bê tông, có lổ thông qua hầm nhà người cậu kế bên. Phía trên là hồ đổ đầy cát thay vì chứa nước. Đêm bắt đầu có giấc ngủ kéo nhiều mộng mị bởi những trái đạn pháo bắn vào thị trấn. Ngày theo qua đầy bất an. Những trái mìn chôn trên đoạn đường Bình Long - Lộc Ninh làm chết biết bao người. Nay thì đường bị đắp mô, mai thì nghe tin dữ đưa về cầu Cần Lê bị sập. Trái tim những người vợ, người mẹ thời binh lửa co thắt, đớn đau. Khi nghĩ đến người chồng, người con mình đang dấn mình trên đoạn đường mà sự sống và nỗi chết không còn ranh giới. Nhà càng ngày càng quạnh vắng khi người anh thân gần nhất rời nhà đi học thật xa. Trường trung học Bình Long không có ban B cho lớp 12. Anh và nhóm bạn bắt đầu đi tứ tán. Số về Saigon học tiếp còn anh ra tận Qui Nhơn sống với người anh đang đồn trú tại đây. Khoảnh trống ngày càng rộng mãi, khi Thu Hà, đứa bạn chung lớp cũng giã từ An Lộc về Phước Long cùng chị. Kim Phai một hôm đột nhiên hỏi có bao giờ em bỏ Bình Long đi sang xứ người không? Em trả lời như thể biết rõ sự chọn lựa của mình.

Lời đối đáp của hai cô bé học trò lớp 8 như điềm báo cho bao biến động tiếp nối. Đầu tháng Tư cả thị trấn xôn xao. Đường đi cắt đứt, Lộc Ninh bị cô lập rồi tơi bời trong biển lửa. Nào ai biết chẳng bao lâu Bình Long chung số phận. Máu và nước mắt trộn nhau. Người sống và kẻ chết chia chung nơi trú ẩn. Mười bốn tuổi em nhận ra con người chỉ là sinh vật nhỏ nhoi. Cuộc sống mong manh tạm bợ, không ai giữ được hay thay thế cho ai trước đôi bờ sinh tử. Cũng đành cúi mặt bước qua bao xác chết mà đi, bỏ lại sau lưng một trời đổ nát, tan hoang. Sau chinh chiến nào ai đếm hết bao nỗi mất còn. Nào ai biết có bao nhiêu bà mẹ khóc con không trở lại sau khi bị bắt đi ở cổng Xa Cam. Phượng ở lại Bình Long theo cuộc chiến dài hơn hai tháng. Cả nhà sống cận kề những người lính và chia nhau từng ca nước, bữa ăn. Mẹ và chị em Phượng bình yên trong lúc người cha ra đi sớm trong những ngày đầu binh lửa. Người mẹ đó một đời ở lại, từ thanh xuân cho tới cuối hoàng hôn, dường như muốn sưởi ấm người ra đi trong nỗi cô đơn. Chẳng bao lâu, Kim Phai mồ côi mẹ. 15 tuổi đã học sống đời tự lập.

Người anh lớn đóng ở Qui Nhơn đã thuyên chuyển về nguyên quán Bình Long vào tháng bảy mùa hè năm đó. Trở về vùng đất hầu như không còn sự sống. Buồn, anh mở quán cà phê cho những người lính xa nhà có nơi tìm đến. Đâu ngờ giữa lòng thị trấn hoang tàn, em còn lại hai người anh trong quân đội. Anh kể có nhiều ngày hai anh em rủ nhau về ngó lại nhà xưa. Đưa tay sờ lên xác mấy chiếc xe cha để lại, thoáng niềm hy vọng một mai gia đình cùng trở lại với đoàn người hồi cư lũ lượt. Hai người ở hai bên vách nhà xưa, thi thể đã trộn chung vào lá mục. Người cậu bà con và người cha mượn rượu quên đời, mãi mãi ở lại nơi chốn cũ. Khuôn mặt mợ càng buồn hơn nữa khi gặp lại nhau trong trại tạm cư Gò Đậu. Người thiếu phụ có giọng hát ru con buồn da diết, vẫn một mình cho đến bây giờ. Những bà mẹ thuở xưa em hay dõi mắt nhìn theo, rất nhiều người trở lại ba năm sau đó, cho nỗi đau chồng chất nhiều thêm. Hai đứa em trai của Hồng Vân cùng lúc ra đi trong khi cày xới mảnh vườn, gầy dựng lại từ đầu. Ngày về thăm, Hồng Vân vẫn một mình ngược xuôi con đường Sóc Bế- Bình Long, trở thành người chủ vườn đơn độc, nhìn tuổi xuân theo mây chiều trôi lãng đãng bên đồi. Em gặp lại người mẹ yếu gầy ngồi võng đong đưa, trong căn nhà cũ mục còn sót lại, lưu dấu bao chứng tích của mùa hè năm cũ. Chuyến tàu cuộc đời dừng lại mỗi sân ga. Dù bên đó hay bên này, những bà mẹ nối tiếp một mình, kẻ trước người sau bước xuống trạm cuối cùng của đời mình. Buồn vui, hạnh phúc, khổ đau...khép lại theo đôi mắt mẹ

Ba mươi bảy năm như một giấc mơ buồn. Như trang sách cũ nằm yên lâu lâu được mở ra. Mẹ giờ ngủ say trong tiếng mưa đêm. Mưa tháng Tư chất ngất thành sầu trong nỗi nhớ, nỗi đau của kẻ tha hương. Ra đi ai cũng nghĩ ngày về, cho đến lúc mẹ không chờ đợi nỗi cũng đành xa, xa mãi. Hãy nghe với em bài hát đêm nay- đêm cuối tháng Tư. Anh sẽ hiểu vì đâu em thao thức.

"Mẹ ơi, con muốn về bên mẹ
Chăm sóc cho lành bao vết thương
Mẹ nằm bất động như cỏ cây
Nào hay con mẹ đến bên giường

"Lòng con, dao cắt thành trăm mảnh
Nhìn mẹ hao gầy như xác ve
Ruột tằm mẹ rút cho đàn con

Xác thân xé mỏng một đêm hè"

Những bà mẹ xưa lần lượt xa đời, còn ở lại hay phiêu bạt tha hương cùng với đàn con, qua một đời nhiều nước mắt, nhục nhằn. Trong em bây giờ, tất cả cùng gom lại một bà mẹ đất- Mẹ Việt Nam muôn thuở mà thôi. Vết thương cũ cách gì chăm sóc cho lành. Mẹ Việt Nam sau ba mươi mấy năm vẫn "nằm bất động như cỏ cây". Nhắm mắt lại để không nhìn thấy những đứa con ra biển, ở lại cùng đại dương sâu thẳm. Những đứa con từ núi rừng về rút ruột tằm, dẫu thân mẹ tựa xác ve, bị xé mỏng vì tham vọng của đàn con ở lại. Ba mươi bảy năm sau mùa hè cũ, Bình Long vẫn còn thoi thóp mảnh thân gầy, một phần thân thể hư hao không ai ngó đến, bận tâm. Thêm biển, thêm rừng cắt xẻ tan hoang. Những đứa con bên này bật tiếng than buồn "Lòng con dao cắt thành trăm mảnh". Những đứa con bên kia cúi mặt lặng yên, trong nỗi ám ảnh chốn lao tù vẫy gọi..

"Đời con khi vắng tình yêu mẹ
Là những sông cạn, hoa héo khô
Cuộc đời nào khác chi mùa đông
Giá băng buốt lạnh cả tâm hồn".

Thời gian qua tựa bóng câu. Những đứa con bên này lòng đã mỏi mòn, sau bao năm chia sớt áo cơm thân mẹ hiền xưa ngày càng tả tơi hơn. Những đứa con bên kia không giống một nhà. Đứa sống đời tăm tối, nhục nhằn. Đứa tự nguyện bán thân, đời không biết về đâu. Đứa tự mãn trên cao chót vót, nhìn anh em mình máu chảy lòng dửng dưng, bởi tình người không còn chỗ cho tham lam, vị kỷ.

Anh yêu dấu. Hãy nói cho em nghe. Phải đợi chờ bao lâu nữa mùa thương nhớ không còn, chúng mình cùng nhau về lại để hoa hạnh ngộ cùng yêu thương nở rộ trên phôi pha mong nhớ?

quỳnh my

Tháng giêng

Những ngày tia nắng yếu tan trong khung trời mây xám rồi cũng qua. Máy sưởi trong nhà cùng tiếng người rên đều quanh tai không hẹn cùng ngừng. Tia nắng hong ấm mùa đông làm khu vườn giật mình thức dậy. Trên những cành khô chồi non len lén nhú lên. Đám cây dại chen nhau, như chờ, như đợi hồi sinh. Trong ngôi nhà có cánh cửa vườn sau nối liền vào công viên, thêm kẻ giật mình bóc tờ lịch mới. Đã ra giêng; thời gian trôi, nhanh hơn giòng nước cuốn, cuộn lòng kẻ lữ hành đoạn đường cõi tạm. Năm ngoái, đêm giao thừa nhìn mẹ trăn trở trên từng cơn đau. Đứa em băn khoăn, hỏi:

- Mình có nên gọi 991 không?
- Chắc là phải gọi rồi.

Vừa nói, chị vừa cúi xuống hỏi lại thêm, dẫu không dám tin mẹ còn nghe và hiểu được ý

- Mẹ muốn ở nhà ăn tết với chúng con, hay muốn vào bệnh viện?
- Không biết sao nữa con ơi. Mẹ đau chịu hết nổi rồi.
Giọng đứt quãng kèm theo giọt nước mắt. Niềm vui đong đầy trên những lần con cháu vây quanh không còn khích động tâm tư mẹ. Chưa đầy nửa giờ tiếng còi xe cứu thương vang trong đêm. Lũ trẻ xáo động, chúng nhìn nhân viên y tế theo nhau vào phòng bà. Đo máu. Đo tim. Đo hơi thở. Hai đứa con gái đứng cạnh bên giường lo lắng nhìn. Đứa em dặn.
- Chị đi theo xe cứu thương. Tụi em theo sau.
- Tình trạng có thể là không nguy cập. Nếu muốn đưa vào bệnh viện chúng tôi sẽ đưa đi. Không thì khi nào thấy trở nặng hơn gọi lại. À, sẽ không tính tiền cho lần đến này.

Nghe nhân viên y tế nói, hai chị em nhìn nhau hội ý thật nhanh. Hiểu là chưa nghiêm trọng đến phải đưa vào cấp cứu. Chân trái giải phẫu ở đầu gối tạm yên. Bên phải giải phẫu mùa hè năm trước trong lần bị ngã khi đứa cháu lỡ tay làm rớt ly nước cam trên sàn gạch. Lần này mẹ đau, đau dữ dội chân bên phải. Đau rũ liệt.

***
Những ngày tết qua trong nỗi lo nhưng vẫn nghe mẹ kho nồi thịt kho tàu, làm dưa giá chia cho những đứa em. Niềm vui của mẹ khi được dịp nấu ăn cho con. Một đời dài tận tụy chăm lo theo từng ý thích nhỏ, không kể con giờ đã lớn. Kể cả khi không còn sức vẫn đứng cạnh bên để hài lòng vừa ý khi thấy con nấu những món mình thường nấu, lẽ nào đã trở thành quá khứ thật sao?. Đêm trong tiếng rên, trăn trở không ngừng. Hai đứa con gái không nói cho anh chị và em biết chuyện của đêm giao thừa, nguyện cầu mẹ đừng như ngọn đèn trước gió. Nhủ thầm, hãy giữ cho đêm giao thừa của những người thân còn được bình an.

Người bác sĩ của lần giải phẫu năm rồi cho biết cần tiến hành giải phẫu thay toàn phần xương chậu. Những mạch máu đè nghẽn lại khi mẹ té thêm lần nữa chạm vào chỗ giải phẫu mùa hè năm qua. Mẹ không nhớ té khi nào. Hai đứa cháu trai chơi loanh quanh bắt gặp bà ngoại nằm trong nhà bếp để rồi nhiều ngày sau bà than đau. Kiệt sức làm tâm thần hoảng loạn, mấy đứa con gái đã nghe được lời than tội tình:
- Ước gì được chết ngay lúc này.

Quanh nợ sinh nhai cuốn hút từng ngày, người chăm sóc mẹ vẫn đến mỗi ngày, trừ cuối tuần. Nhưng cũng chỉ bầu bạn cho mẹ không cảm nỗi trơ trọi. Tám mươi sáu tuổi, mẹ vào bếp tự nấu cho mình, cho cả đứa con gái út và lũ cháu. Mỗi ngày niềm vui đến vội đi mau. Khi ba đứa con gái hôn chào, những ly cà phê đã cạn là chỉ còn lại thêm ngày dài cô quạnh. Phải đợi đến lúc mẹ sức cùng lực cạn mới đủ can đảm, đủ dứt khoát một lần phải làm gì để khoảng cuối đời mẹ được ấm lòng, thoát ra khỏi nỗi sợ lo bị bỏ rơi. Những buổi thăm sớm tối chỉ đủ khi mẹ còn vui khỏe.Lẽ nào mười đứa con không chăm sóc được mẹ. Dẫu biết thời gian còn mẹ theo ngày càng ngắn lại. Đưa mẹ vào bệnh viện lần này, mấy đứa con gái ôm bờ vai hứa hẹn. Mẹ sẽ không đơn độc nữa. Từ đây có người kề cận ngày đêm. Đứa con dâu nhỏ nhất xiết đôi tay gầy guộc, đi theo đến trước cửa phòng giải phẫu dặn dò.

- Mẹ an tâm. Lần này vẫn là ông bác sĩ mổ giỏi năm rồi. Ông nói sau khi thay xương chậu mẹ sẽ hết đau, sẽ đi đứng bình thường trở lại. Khi mẹ bình phục về nhà, tụi con sẽ mua vé cho mẹ đi du lịch với cả nhà như đã ước mơ. Lễ mừng thọ mẹ năm nay sẽ ở trên tàu, giữa biển và trời.

Nụ cười nở trên đôi môi khô nứt:
- Ừ, mẹ sẽ không sợ. Ráng khỏe nhanh để cùng đi xa một lần với con cháu trong nhà.

Ca mỗ thành công tốt đẹp dẫu mẹ đuối sức. Tâm trí trở nên hoang mang. Rời bệnh viện để qua trung tâm hồi phục, y tá và nhân viên nơi đó nhận ngay ra người bệnh cũ không hiểu được ngôn ngữ bản xứ, nhưng lúc nào sự cố gắng, nhẫn nại của bà cũng tràn đầy.
- Chào "bà ngoại". Trời ơi! Chưa qua năm! Chuyện gì vậy? Đừng nói là bà bị té thêm lần nữa.

Biết mẹ nghe không hiểu tiếng Mỹ, nhóm nhân viên đến từ nhiều xứ khác tập luyện từng động tác đi đứng, nằm ngồi đã học nói những câu tiếng Việt để nói với mẹ cho mẹ hiểu, làm theo. Thời gian hai tuần dành cho thể dục trị liệu sau giải phẫu qua nhanh, hơn dự định. Cô bé người Phi đẩy xe đưa mẹ ra sân. Trước khi đỡ lên xe cô ôm người bệnh nhân già ân cần nhắc
- Ngoại về cẩn thận nhiều. Ở đây ai cũng mừng khi gặp lại ngoại nhưng không ai muốn ngoại bị té phải trở lại thêm lần nào nữa. Cảm ơn ngoại đãi mọi người món gỏi cuốn trưa nay. Đã dạy con làm món ăn ưa thích. Sau này con tha hồ biểu diễn cho người thân và bạn bè thưởng thức.

Với mục đích giúp bệnh nhân phục hồi lại khả năng đã mất sau tai nạn hay sau giải phẫu, mẹ được hỏi thường hay làm gì khi khỏe mạnh bình thường. Câu trả lời là nấu ăn, làm vườn. Sức mẹ giờ không đủ làm vườn, chỉ còn niềm vui trong nấu ăn. Nghe nói đến nấu ăn, những món ăn VN được lao xao nhắc nhớ. Mẹ suy nghĩ một lát rồi quay sang con gái.
- Mai mình về rồi phải không?. Sáng con ráng làm gỏi cuốn đem lên cho kịp bữa ăn trưa để tỏ lòng. Họ vì mình cực nhọc nhiều trong những ngày mẹ ở đây.

Mừng quá khi nhận ra mẹ đã nhớ lại phần nào những gì quen thuộc. Nấu những món ăn bằng cả tấm lòng. Bày tỏ tình thương trong từng chăm sóc từ người thân đến người lạ. Khi nghe dặn ngày mai mọi người nhớ đừng mang theo bữa ăn trưa. Cô bé người Phi mừng rỡ:
- Nhất ngoại đó! Trong buổi thực hành làm bếp trưa mai, con sẽ ghi đề mục làm gỏi cuốn. Buổi sáng con tắm cho ngoại thêm lần nữa. Tập cho ngoại quen, biết cách sao cho an toàn khi không ai ở quanh ngoại.

Rồi cô tha thiết yêu cầu đừng làm hết gỏi cuốn ở nhà. Hãy dành lại một phần mang lên cho mẹ thực tập đôi tay cũng là dịp cho mọi người có cơ hội học luôn. Phải nhìn thấy, tự tay làm và ghi vật liệu mới mong làm được. Hai mẹ con về, mang theo những đôi mắt ấm. Nhưng trong từng đôi mắt đó, có thêm đôi mắt lạc thần buồn bã nhìn theo thay câu chào. Người đàn ông mới gặp tưởng người Hoa, mãi đến khi nhờ phiên dịch mới biết là người Việt. Nét đau khổ hiện rõ qua ánh mắt nhìn khi ông gật đầu cố gắng phát âm hai tiếng "Việt- Nam"

- Vì sao ông phải vào đây?
- Stroke.. ở sở.
- Ông làm ở đâu?
- Harris County
- Sao họ nói ông người Tàu và nhờ phiên dịch?

Giọt nước đọng quanh khóe mắt. Câu trả lời phải ráng nghe mới hiểu;

- Liệt nửa người. Phát âm khó... họ tưởng không nghe, hiểu được.

- Từ không nói được bây giờ tập nói. Ông an tâm. Chỉ là giai đoạn thôi, rồi sẽ khá hơn. Mẹ tôi lần nào sau giải phẫu cũng mất đi trí nhớ. Một thời gian sau hồi phục dần dần. Chúc ông sớm trở lại cuộc sống bình thường bên cạnh người thân.

Quay đi rồi mới trách thầm. Mấy ngày qua dường như chưa bao giờ thấy có người thân nào bên ông. Lời chúc đó biết có chạm vào nỗi riêng. Cũng đành. Không còn dịp để lắng nghe, cho ông vơi cảm giác đã bị đẩy ra bên ngoài nhịp sống.

- Mình ở đâu lâu nay vậy hả con? Bây giờ về đâu? Có xa không, có lạnh không?
- Mình từ bệnh viện về nhà gần lắm. Trời mưa nhưng không lạnh, mẹ đừng lo.

Đứa con gái trả lời, nhận ra thoáng ngậm ngùi che giấu bên trong. Mẹ giờ ngây ngô giống trẻ thơ. Không nhận biết, không thắc mắc về thay đổi trong cuộc sống đứa con bên cạnh. Căn phòng nhiều cửa kính, những khi mẹ ngủ, đứa con gái đến bên khung cửa nhìn ra. Qua khỏi sân cỏ bao quanh bệnh viện, có thể nhìn thấy bãi đậu xe quen của dẫy building phía xa. Nơi chốn đó từ đây vắng một người. Đời qua bao nhiêu lần thay đổi, vẫn chấp nhận đổi thay, như đại dương ôm trọn từng đợt sóng vào lòng. Nhưng đôi lúc vẫn có chút gì xa xót lặng thầm. Mẹ nghĩ đứa con bên cạnh là một phần dính liền không thể tách rời, nhưng dường như không nhận biết là ai. Dễ nóng nảy, giận hờn. Đôi khi nói ra ý nghĩ giống như người lạ. Lời diu dàng quen thuộc vắng thưa. Có lẽ những gì chôn sâu trong tiềm thức giờ trở mình thức dây. Mẹ không biết hiện tại mà như bị nhận chìm trong quá khứ xa xưa. Khoảng đời nhiều cơ cực, mang tình thương rộng lớn trong phận đời nhỏ nhoi tội nghiệp.

- Mai con chở mẹ về nhà cũ thăm dì.
- Quần áo có hai bộ không lành lặn, lấy đâu mặc để đi.
- Mẹ có nhiều. Thời cơ cực qua rồi. Lâu nay mẹ còn có dư để cúng chùa, giúp nhiều người khổ.
- Đừng gạt mẹ. Ngày nào đi bán về cũng thay bộ đồ lành mặc bộ rách phải chạy ra bìa rừng trốn lũ trai làng hay kéo tới tìm. Bà ngoại bệnh, chật vật bán buôn không đủ tiền đi chợ. Chưa bao giờ nấu một món ngon cho bà ngoại ăn dù bà bệnh yếu, lao tâm lao lực cho đến khi mất sớm, để lại đàn con nhỏ. Thương biết mấy cho vừa, ơn trời biển lấy chi đền trả.

***

Cứ thế, quá khứ lẫn trong hiện tại. Bà cụ ngồi im ôm hình ảnh miền quê ngoại nghèo trong lòng đứa trẻ thơ ngày đó. Chiến tranh là mất mát, đau thương, rồi luân lạc. Một đôi lần người thiếu phụ nắm tay đứa con gái nhỏ trở về thăm mộ của người thân dịp đầu năm. Những ngôi mộ xây bằng đá ong lỗ chỗ màu đen xẫm, tiêu điều giữa vùng đất mang nhiều bom đạn. Đứa nhỏ ngơ ngác nhìn cảnh ruộng đồng xác xơ. Đi như chạy theo chân người mẹ, cho kịp chuyến xe đò cuối ngày trở về quận lỵ. Giữa khoảng gò cát trắng, hay ruộng khô gốc rạ, người mẹ dừng lại trước những căn nhà tranh vách đất để thăm hỏi vài người bà con còn ở lại. Nhớ như in trong trí những đòn bánh tét cột từng đôi, treo trên cây đòn vắt ngang nhà thấp. Đứa con gái nhỏ thất vọng. Tết vẫn còn nhưng chưa bao giờ nó được bao lì xì, được quà từ những người bà con quê ngoại. Họ chỉ ân cần trao tặng những đòn bánh tét, bánh ít mà hầu như nhà nào cũng có để làm lễ cúng ông bà trong ba ngày tết.

Khi nó lớn hơn một chút hai mẹ con không còn dịp để trở về quê, chỉ còn nghe trong chuyện kể những mảnh đời đau khổ, chật vật của người xưa. Một đôi lần ngồi trên chuyến xe đò trên lộ trình Bình Long - Bình Dương, nhìn quê ngoại từ phía bên ngoài dọc theo quốc lộ 13, lòng nó u hoài. Chỉ mấy mươi cây số mà cách trở nhiều. Lối về còn đó nhưng chinh chiến cản bước chân người trở lại. Vùng đất có tên hiền hòa, được mang theo đến chốn tạm dung. Đứa em trai nhỏ gởi chút tình về quê ngoại qua hai đứa con gái mang tên thật hiền. Một lần mẹ than phiền

- Mỹ Thạnh với Bến Cát sao không nói câu tiếng Việt nào hết vậy?
Đứa em trai chống chế.
- Thì đứa mê ăn bánh ít nhân dừa. Đứa kêu được ba tiếng "trời đất ơi!". Như vậy bà nội thấy hai đứa đủ tiêu chuẩn để làm dân Bến Cát, Mỹ Thạnh chưa?

Phải gian nan lắm mới đưa mẹ thoát ra khỏi khoảnh mù sương của quá khứ. Có lúc tưởng chừng như đuối, thèm được khóc một mình, để thấu rõ mình hơn. Người anh xa nhắc:
- Gắng lên. Mẹ sẽ vượt qua. Như nơi em ở qua những ngày giông bão. Hễ mặt trời lên là bóng tối tan đi. Tin là em đủ sức vì hiểu rõ. Vì dù thế nào mẹ vẫn là mẹ và em là người luôn biết mình nhiều hạnh phúc được gần.

Người anh đồng môn từ Dallas về thăm, chợt hỏi:
- Em biết vẽ không? Hãy lặng yên nhìn mẹ mỗi ngày khi mẹ lần chuỗi hạt. Vẽ lại hình ảnh đó bằng tất cả tình thương em cho mẹ.

Người đồng hành với anh cũng tiếp lời, cùng lúc xiết nhẹ bàn tay như người chị vỗ về em
- Chị biết em lo cho mẹ. Hãy tự nhìn lại xem, em có đang bị ngoại cảnh chi phối mà không hay biết? Hãy ngồi niệm Phật thay cho mẹ, cũng là niệm cho mình. Khi em thiếu nhẫn, bất an thì không thể đem lại sự bình an cho mẹ như xưa. Chị tin em biết làm gì, cho cả hai có lại niềm an lạc dù trong cảnh ngộ nào đi nữa.

Chợt nhận ra lòng tham đắm còn nhiều. Ngoài nỗi sợ mẹ không còn trí nhớ phải chăng còn thêm nỗi buồn, niềm khát khao được hiểu và thương, trong diễm phúc được làm đứa con gần nhất, bây giờ không còn nữa. Vẫn băn khoăn nghĩ đến căn nhà vắng mặt lâu ngày, chỉ dăm ba phút đi về như khách ghé qua. Những đứa con mỗi ngày thoáng thấy mẹ một lần. Hai đường sắt song song từ dạo kết vào nhau, lạnh càng thêm lạnh khi con tàu đi mãi chưa về lại...Tình thương trở nên vị kỷ trong vòng lẩn quẩn của cho đi, nhận về. Sao không thương chỉ vì thương. Không trói buộc, không điều kiện, chấp nhận những gì mình đang có. Khi nhóm lên bếp lửa, những ngày ảm đạm tan dần. Vẫn trong căn nhà đó, mẹ bắt đầu gặp thêm nhiều người. Ý niệm xa gần, quen lạ không còn, bởi lòng quý mến chân thành nhận được từ những người ở khắp mọi miền. Bó hoa tươi, những loại trái cây thường ăn thuở bên nhà, đem tặng mẹ trong giờ nghỉ ăn trưa, chứa đựng tấm lòng tôn kính, nghĩ về đấng sinh thành. Bữa cơm chay ở quán ăn, ở trong chùa hay bữa ăn quây quần cùng nấu dọn chung với mẹ...Tình cảm đơn sơ sao nồng ấm, người mẹ tưởng như đàn con mình ở khắp muôn phương, đã cho mẹ nỗi hạnh phúc cùng sống, cùng chia sẻ nhiều hơn bao giờ hết trong thời gian rất ngắn. Một điều dễ nhận ra, khi cho và nhận tình thương không biên giới ấy, mẹ hồn nhiên quên thân yếu bệnh. Niềm vui nhân rộng. Nỗi khổ chia ra. Trong hoàng hôn sót lại, còn tia nắng ấm dịu dàng. Thời gian không thừa thải kéo dài. Người mẹ đã sẻ chia những gì mình có, cùng chung góp với con gởi tới tha nhân theo thói quen có sẵn. Trí nhớ bây giờ có đám mây che. Đôi khi gió thổi lộ mảnh trời xanh, có người băn khoăn hỏi những việc thiện xưa hay làm nay có còn không?

Dẫn mẹ đi trở lại con đường quen thuộc, gian nan hơn lần thuyết phục mẹ rời nhà xưa về với đứa em. Thân xác hao gầy, tinh thần yếu đuối. Chỉ cần một chút đổi thay là tâm trí gần như bấn loạn. Đứa con nhỏ đời rẻ qua nhánh khác, người mẹ rời xa nơi chốn vừa mới thích nghi trong nỗi hoang mang nặng trĩu buồn lo. Mấy năm làm bóng mát, lấp đầy khoảng trống quạnh hiu của một gia đình không trọn vẹn. Ngày rời xa con cháu lần này, mẹ thật sự quên mình không còn sức, chỉ buồn rầu nghĩ từ nay, không còn nấu dọn những bữa cơm cho cháu và con bằng tất cả tình thương.
- Mẹ quên rồi. Ở đâu cũng là chỗ tạm thôi. Mình đến rồi đi. Mẹ chưa đi sao lo nghĩ chuyện buồn vui.
- Mẹ giờ thấy cùng đường. Nẻo về chưa tới, đường đi không có. Mẹ sợ làm xáo trộn, sợ trở thành gánh nặng.
- Con bỏ nhà cũng lâu rồi. Mẹ về với con, những đứa trẻ có mẹ còn có thêm bà ngoại. Sẽ vui hơn khi mình đem lại niềm vui cho người khác phải không? Nỗi buồn nhẹ bớt, làm sao nặng được?

Sau câu nói gợi tình mẫu tử, người mẹ giật mình ngó sững đứa con. Thì ra nó không còn là đứa con gái ở lại sau khi những đứa em lần lượt theo chồng thuở đó.
- Ừ, thì theo con về. Đừng quên đem hết những chậu cây mẹ trồng năm ngoái.
- Con sẽ chở về. Căn nhà bỏ quên của con nhờ đón mẹ về như được hồi sinh. Mẹ sẽ thấy lại những gì quen thuộc.

Nếu được hỏi mốc thời gian nào ghi khắc đậm sâu. Câu trả lời sẽ là mùa hạ của năm 2008- Thời gian có lại mẹ trong đời như niềm mơ không dám nghĩ sẽ thành. Chợt nhận ra đúng 20 năm, kể từ mùa hè nối gót theo người. Mấy mươi năm được mẹ chăm lo từ giấc ngủ, bữa ăn. Chưa bao giờ làm ngược lại cho đến khi rời bỏ.Phải qua đoạn đời dài, mới bù đắp lại những gì chưa trọn. Hoa bắt đầu trồng ở sân trước vườn sau. Những ăn cây trái được vun gốc viền quanh, thêm nước, bón phân. Trồng nhiều ớt cho mẹ vui chờ trái chín hái đem vô để trong ngăn đông lạnh. Cuối mùa, ớt sẽ đem xay, nấu giấm làm tương ớt cho con cháu khỏi mua ớt bỏ màu không đẹp, không thơm cay mùi ớt. Phải có luôn rau quế, ngò om để khi cần ra ngắt đem vào. Giống hẹ có lá nhỏ mùi thơm ngát, được giữ gìn từ mấy mươi năm, khác với thứ hẹ to lá, không thơm bán ngoài chợ. Khi hẹ mọc cao, sẽ cắt để phần cho con dâu nhỏ. Bây giờ không còn sức ươm trồng, tưới nước mỗi ngày, Mẹ có niềm vui chống gậy bước ra vườn. Nhìn ngắm hoa trái sinh trưởng bằng sự hồn nhiên không vướng bận. Những ngày đau mỏi, buồn không màng cử động. Đứa con gái nhắc.
- Ớt chín nhiều. Quýt cũng đang chờ mẹ hái vì hôm nay ngày rằm.

Chỉ cần nghe hai chữ ngày rằm, đôi chân như thêm sức. Bước ra cây quýt ngọt, trái chín vàng ngập trên cành. Niềm vui ngắm nhìn và hái trái trên cây còn được chia cho nhiều người. Mẹ ở đâu, nơi đó rộn ràng. Đám trẻ con, người lớn được tự tay hái quýt đem về. Vài đứa trẻ lột vỏ ăn ngay khi đứng cạnh bên cây. Những cây tắc trái hình bầu dục, có người ngắt bỏ vào miệng nhai, tấm tắc khen ngọt từ ngoài vỏ ngọt vô trong ruột. Nhìn khách hớn hở vui mừng hái trái mang về, hai mẹ con cảm nghe như mình cũng được chia những niềm vui. Người chị dâu gần nhất bước ra vườn, nhìn em cười mãn nguyện
- Chị vui nhiều khi mẹ ở đây vì có thêm cơ hội gặp em luôn.

Những ngày vui dẫn tiếp ngày buồn. Đêm bão tới làm sụp đỗ một phần căn nhà vừa tu sửa. Vẫn còn mỉm cười khi báo tin chẳng được vui, vì mẹ bình thản nhìn mưa ào ạt tràn vào như trút nước. Không sợ hãi, không đòi đi nơi khác chỉ muốn ở lại cùng con chứng kiến cảnh tan hoang. Thầm nghĩ mình còn phuớc lớn. Căn phòng bị sụp không là phòng có mẹ đang nằm ngủ, không hay biết gió gào, mưa bão kéo về. Những ngày nhiều xao động lui dần. Căn nhà sửa lại như chưa hề đỗ nát. Mẹ vẫn lao đao cùng ngày nắng ngày mưa.

Thêm lần mất mát lớn khi người con dâu hiếu hạnh, bị tai nạn xe ra đi vĩnh viễn. Thân yếu, tâm nhiều ngày không an ổn. Chiếc lá xanh lìa cành làm chiếc lá vàng lao đao muốn rụng. Sẽ chẳng bao giờ quên hình ảnh và câu nói chân thành của một người anh
- Bác ơi. Xin bác cho con thay em gái, được hôn bác một lần để cảm tạ tình thương bác dành cho đứa con dâu.

Những ngày buồn nhất là những ngày quên thân bệnh. Người mẹ ngồi niệm Phật ngày đêm mong con được vãng sanh. Sau đó là quên trộn vào trong nhớ. Những bước chân ngày càng yếu, càng run nhiều. Đến chùa, thắp nhang, cúng bữa cơm chay, niệm Phật cho con, nhưng vẫn có lúc bật lên câu hỏi
- Chị N con mất rồi phải không?
- Chị ấy mất rồi mẹ ơi! Người hết lòng thương con, thương mẹ, thương lo mái ấm gia đình đã không còn. Căn phòng hai mẹ con mình ở, chị xin con để chị được lo. Chị N ra đi là niềm mất không gì đền bù nhưng mẹ vẫn còn những con dâu khác. Chị H lén mở sau cổ áo nhìn xem mẹ mặc size nào. Đã thường nấu những bữa cơm đem đến cho người anh goá vợ. Em T ít tỏ bày cũng nói ra lời.
- Cho em ôm chị bởi đâu biết ngày mai còn dịp nữa!
Tết, chị D thay mẹ gói bánh tét nhân hột điều cho hết cả nhà...Cái đã mất không sao tìm lại. Mẹ cần quý và vui với những gì đang có bây giờ. Chị N vẫn còn đó trong từng chăm sóc và tình thương mẹ nhận

Chuyến ra khơi đầu năm dương lịch với hơn 40 người trên con tàu đi sang đảo Cozumel, Mexico. Có hai bà mẹ trạc tuổi, cùng nơi sinh của Mỹ Thạnh hiền hòa, được con cháu cùng nhau mừng tuổi thọ. Ngày đi rộn rịp. Người về từ New York, từ Kentucky, từ Florida, từ Michigan. Những người anh đồng môn gọi dặn dò, nhắc nhở chu đáo chuyến đi đầu tiên có mẹ cùng đàn con cháu, bà con trên biển. Bao nhiêu đó đủ ấm áp, dẫu ngày về bất ngờ đè nặng âu lo. Làm sao biết thêm tai nạn nữa, xẩy ra khi tàu cặp đảo. Mọi người nôn nao chờ lên bờ để được đưa ra bãi biển Cozumel. Mẹ té để rồi nằm một chỗ, chờ con tàu quay trở lại đi vào bệnh viện. Hai đứa con gái nhìn nhau thầm lặng. Dẫu sao vẫn có được hai ngày. Nhìn ngắm biển lúc mặt trời mọc, lúc hoàng hôn. Cảm giác ấy chưa bao giờ có, bởi lần đầu tiên trong đời được đứng ở boong tàu giữa đại dương xanh ngát, mênh mông. Thấy mình là gió, là mây thênh thang bay lượn. Là giọt nước tan trong ngàn đợt sóng nhấp nhô. Cuộc vui ngắn ngủi và không dễ có, kể từ ngày đàn chim đủ cánh bay đi. Và mẹ bên những cơn đau ngày nối đêm, có sự chứng kiến, bế bồng của những đứa con trai bên cạnh. Những đứa con thương mẹ nhưng chưa lần chăm sóc bởi có đàn em gái vây quanh.

Đêm 30 tết năm nay, có đứa con gái lần đầu tiên cùng mẹ đón giao thừa. Chợt thoáng lên ý nghĩ. Phải chăng mình thay vào chỗ trống của chị N trong đêm giao thừa ở nơi này. Nhìn người anh một mình đến, một mình về cho nỗi nhớ không dưng cùng khắp. Đêm dìu mẹ ra xe, chợt nghe câu nói làm đứa em không hiểu đùa hay thật
- Em đừng về sau lúc nửa đêm. Cửa sẽ khóa sau khi cúng giao thừa đó!

Có những tiếng cười như pháo tết trước sân nhà.
- Hai đường sắt song song bất biến. Không cùng đến chùa đón giao thừa. Cũng không biết nếu bây giờ cho chọn lại thì con sáo ngày xưa chẳng sang sông. Chui vô lồng cũ líu lo cùng với mẹ!

Đêm trở về đem theo cơn bệnh, cho những ngày đầu năm mới qua nhanh. Cô giáo ngày xưa gọi hỏi thăm.
- Đã lâu không nghe em tâm sự, thật nhớ.
- Em xin lỗi đã để cho cô nhớ. Chim hót không ra tiếng cho nên tịnh khẩu. Em sợ gọi chúc tết mọi người sẽ hỏi. Nói khỏe thì không đúng, mà nói không, ngại...đầu năm.

Nghe tiếng cười hiền thật nhẹ
- Bệnh đâu có biết chọn ngày chọn tháng. Cho cô thăm mẹ. Mong em mau hết bệnh. Hôn mẹ dùm cô thay cho mừng tuổi đầu năm.

Qua tết từ phi trường cô gọi lại, trước khi làm chuyến du lịch sang New Zealand.
- Lần này chim hót thông rồi. Cô vừa nghe là biết em hết bệnh. Ngồi đợi chuyến bay sắp tới, nghĩ đến em trong những ngày tháng bây giờ. Thương em, thương mẹ làm sao.
- Không sao đâu cô! Đây chính là hạnh phúc của em. Không gì bằng được nhìn thấu đáo, tưởng như sờ nắm lẽ vô thường từng ngày, từng phút, từng giây hay những sát na. Mẹ vẫn lúc quên lúc nhớ. Sức mòn nhiều khi muốn buông xuôi. Em gái đôi khi tuyệt vọng, nói ngày mình mất mẹ gần kề.
- Đừng nói chi mẹ bây giờ. Cô cách xa tuổi mẹ. Học và thực hành cách sống đạo mà đôi khi cũng muốn buông xuôi khi thân xác không thuận theo tâm ý.
- Không nên như vậy cô ơi! Cô còn đi đây đó. Còn cơ hội và thời giờ tu học. Xe còn chạy cô đừng tắt máy. Để lâu bình hơi sẽ cạn, lốp xe sẽ mềm mà đường đi thì còn dài. Em không để mẹ dừng xe khi bánh còn lăn. Virginia lạnh làm đau nhức nhiều hơn. Cô hãy chọn nơi ấm áp tốt cho sức khỏe. Đừng băn khoăn vướng bận người thân. Không ai theo mình đến điểm sau cùng. Chỉ cần cô tìm thấy an vui, thuận tiện cho sinh hoạt và tu tập. Thời gian như dòng nước làm sao nắm giữ, em biết cô luôn nhớ.

Giọng nói từ hòa thoáng rộn âm vui
- Có người lắng nghe, hiểu và chia. Cô hạnh phúc biết bao. Tới giờ lên máy bay rồi. Cô chọn vùng nắng ấm để dọn về sau chuyến đi này. Tạm biệt em thương.
- Em chúc cô đi vui vẻ, bình an.
- Cám ơn em. À! cô đi, chỉ để mà đi!

Tháng giêng qua như thế nơi mặt trời bên kia mùa hạ. Xuân hạ thu đông của năm mang đầy mất trong còn. Trong nỗi buồn của niềm vui là hạnh phúc đâm chồi trên nhánh khổ đau.

Quỳnh My

nẻo về

- Mẹ ơi! Ông ngoại mất rồi. Người đi kế tiếp sẽ là bà ngoại con có phải không?

- Chuyện tương lai sao biết được hở con..

Hân bùi ngùi cầm giải khăn tang, sau tang lễ con mở ra trao lại. Nghĩ tới người chị quanh năm đau yếu. Chị chấp nhận có thân, có khổ. Mỗi ngày trôi qua là mỗi ngày được sống bằng lòng kham nhẫn vô bờ. Nhẫn với chính mình, với người thân để nhận diện từng cơn đau tìm đến, lắng dịu hay trở nên dữ dội theo chu kỳ quen thuộc. Người chị thuở xưa đi đâu vẫn dắt theo đứa em gái nhỏ. Qua đoạn đời xa cách hơi lâu, gặp lại rồi xa tiếp tục. Chị ở nơi có những mùa đông bão tuyết. Hân ở chốn quanh năm nắng ấm. Một đôi lần nhận những dòng chữ bất ngờ. Những người ngỡ sẽ không bao giờ gặp, bỗng đâu gởi cho câu hỏi mà như có luôn câu trả lời trong đó.

-Có phải là Hân, em chị Yến ngày xưa? Nhìn khuôn mặt, nụ cười thật giống dù ngày đó em còn bé xíu. Dễ nhận ra vì dường như có chị trong em.

Thoáng ngạc nhiên cùng nỗi vui. Con bé ù lì xa cách mọi người, còn nhỏ đã hay buồn vơ vẩn, khác xa người chị lúc nào cũng rạng rỡ. Vậy mà nhiều người vẫn cho rằng hai chị em giống nhau. Bây giờ chắc giống nụ cười, giống luôn giọng nói. Nhưng chị hát hay trong khi Hân chỉ biết nghêu ngao hát ru em. Những bài hát ru em của hai miền nam bắc Hân thuộc nằm lòng từ những bà mẹ hàng xóm ở hai bên trái, phải căn phố nhỏ. Mấy đứa em mỗi ngày Hân vẫn bế bồng, quen được dỗ vào giấc ngủ bằng lời ru mộc mạc à ơi. Cũng nhờ nụ cười và nơi chốn chào đời Hân nhắc nhở đôi lần ở góc vườn riêng, mà tìm lại được người năm cũ ở bên này hay ở bên kia.

Buổi chiều gió heo may về. Mây xuống thấp, màu xám làm mờ khoảng không gian như có nước bao quanh. Con đường trải những viên đá nhỏ màu đen vắng lặng hơn bao giờ. Chiều xuống nhanh, hứa hẹn cơn mưa sẽ đi qua, làm chùn bước những người thường có mặt sau giờ tan sở. Không có ai đi bộ ngoài Hân. Không có những bước chân chạy làm sỏi đá trở mình. Quanh bờ hồ vắng bóng lũ chim đến vui đùa, chỉ có dáng con cò trắng in hình trên mặt nước lăn tăn lẻ loi. Hình ảnh con cò đơn độc, đứng lênh khênh khuấy động tâm tư, làm sống dậy hình ảnh mặt hồ bát ngát ở hướng đông con lộ 90. Những bông sen trắng hồng nở rộ chen chút vươn lên cạnh đám lá xanh. Nghe nói không ai trồng. Hoa sen tự mọc ở vùng ngoại ô xa khuất nên có nhiều người đến cắt đem vào chùa cúng, trong đó có chị em Hân. Cũng ở đó có lần Hân nghe lời mời gọi, nên có mặt trên con thuyền nhỏ, len lỏi giữa rừng sen tiến vào hòn đảo hẹp, là nơi trú ngụ của hằng hà sa số cò trắng. Không biết có bao nhiêu trứng cò đang chờ ngày nứt vỏ chui ra đã bị người ta gom đem về. Mùi tanh của sinh vật làm Hân kinh sợ. Thêm ánh mắt của cha như chứa nỗi thất vọng, khi biết Hân bước lên con thuyền không phải chỉ đi ngắm hoa sen. Hối tiếc và hỗ thẹn, Hân nhận ra chỉ vì chữ tham. Cũng nhờ nếm thử hương vị không như mình tưởng, đã dừng lại lòng ham muốn của biết bao người từng háo hức đi vào vùng đảo nhỏ giữa hồ, nhặt đem về hàng chục, hàng trăm trứng cò, đang hình thành sự sống ở bên trong. Nghe nói hồ xưa đã cạn khô, không còn dấu vết của ngàn búp sen vươn mình trên vùng nước đục ngầu ngày đó. Cầu mong sao lũ cò tội nghiệp được bình an ở một chốn riêng, không còn nỗi sợ hãi khi bị con người hủy diệt

Dòng tâm thức quay lui về quá khứ chợt dừng. Chiếc điện thoại nhỏ trong túi áo rung lên. Mong rằng không phải mẹ cần Hân trở vào ngay.

-Em đang ở đâu? Chị gọi phone nhà không ai bắt. Mẹ khỏe không em?

-Em mới ra công viên sau nhà để thiền hành. Mẹ đau nhức lắm, cũng như chị vậy. Nhiều đêm không ngủ rồi mất sức. Chị ra sao, có bớt chút nào không?

Nghe tiếng thở dài như cơn gió thoảng bên tai.

-Chị ráng được tới đâu, hay tới đó. Sống thêm một ngày là hạnh phúc một ngày. Nghe tiếng người thân, được cơ hội làm điều hữu ích là đẹp một ngày. Thôi chị ngừng cho em tiếp tục thiền hành. Tối chị sẽ gọi thăm trước khi mẹ ngủ. Chị mừng vì mất ngủ hoài mà em vẫn còn sức để thiền hành.

-Em đã từng "yêu cho biết sao đêm dài" mà. Vẫn bình yên đến ngày nay! Bây giờ thức đêm cũng chỉ vì thương, thì làm sao ngã gục phải không?

Tiếng cười của chị từ xa vọng lại, chấm dứt cuộc nói chuyện bắt đầu bằng tiếng thở dài. Chị lúc nào cũng hiểu em mình. Cùng đi bên mẹ trên đoạn đường có hai nỗi khổ sau cùng của một đời người, em cần nuôi dưỡng thân tâm mỗi ngày bằng những phút thiền hành. Lòng chị ngậm ngùi khi nghe kể. Một đêm Hân ngồi cạnh bên giường, ánh mắt mẹ chợt dừng lại trên đỉnh đầu con gái.

-Trời ơi sao nhanh vậy! Tóc con bạc trắng từng chùm ở trên đầu. Xích lại gần đây mẹ nhổ tóc cho con.

-Trước sau gì cũng bạc, mẹ à. Mẹ nhổ hết chắc con thành ni cô quá! Khuya lắm rồi. Chỉ cần mẹ thấu rõ, cảm thông nhưng để ra ngoài mọi thứ. Thôi trăn trở, lo âu chuyện cháu con may ra giấc ngủ đến dễ hơn. Tóc con bạc chậm hay nhanh đã có... thuốc nhuộm.

Tuy thế nhưng Hân vẫn chiều lòng mẹ, dẫu biết rằng những sợi tóc mất đi sẽ làm cho mái tóc rụng nhiều hơn mọc xác xơ thêm. Chỉ biết hạnh phúc mình đang có là mắt mẹ còn nhìn thấy được qua ánh điện nhoà của bóng đèn tròn. Mẹ còn cầm cây nhíp giữa hai ngón tay gầy. Còn để ý xót xa bởi sợ tóc con sớm theo tóc mẹ trắng như mây. Hình ảnh mẹ già tay run run nhổ tóc bạc cho đứa con từng đêm cùng thức, ngủ cạnh bên, làm chạnh lòng nguời chị không được cơ hội ở gần để chia sẻ. Lời nói đùa vui như chẳng có gì, cũng là lời nhắc mẹ gắng buông xả hết những lục dục thất tình còn nặng đeo mang bởi cháu bởi con. Từng đêm với giấc ngủ chập chờn, cạnh người mẹ đi sắp hết đọạn đường sau cuối. Vậy mà vẫn còn đó nụ cười mỗi sớm mai thức dậy bắt đầu thêm ngày mới. Hân nhắc mẹ rằng mỗi đêm ở nơi xa chị cũng đang trăn trở vì đau.

-Khi không thể nào ngủ được, mẹ đừng quên cùng lúc đó, có bao người đang thấy đêm dài. Mẹ hít vào thật sâu rồi thở từ từ ra. Ngay cơn đau này nghĩ đến nỗi đau của muôn loài, để thương hết thảy mà không còn phân biệt. Dẫu thân đau, lòng an ổn không lo nghĩ, không ghét thương, vướng bận chuyện ở hay đi. Được như vậy mẹ coi như sống trong cỏi tịnh. Hạnh phúc, an vui không tìm kiếm đâu xa. Còn hơn ngồi niệm Phật mỗi ngày, mong được vãng sanh về miền cực lạc trong khi lòng đầy phiền não. Thân xác đã như căn nhà mục, chờ ngày sụp đổ. Mẹ đừng lo chuyện sẽ về đâu. Chỉ cần hằng sống với tâm từ bi, hỷ xả thì không cần lang thang tìm Phật ở đâu xa.

Chị có lần băn khoăn hỏi:

-Chứng kiến ngày đêm nỗi khổ của sinh lão bệnh tử, thêm bao chướng ngại trong cuộc sống em có bi quan, buồn chán không?

-Em mừng, xem như phước của mình. Nói về vô thường ai cũng tin mình thấu hiểu, nhưng khi chạm đến thì không đủ bình thản, an nhiên nhận diện. Em thấy mình còn cơ hội nắm tay dẫn mẹ đi dù chỉ đoạn ngắn thôi. Đường một mình rồi ai cũng sẽ qua. Em muốn mẹ đi bằng bước chân vững chải, thong dong thay vì hoang mang sợ hãi không biết đâu là phương hướng. Còn giông bão cuộc đời, em coi như... bí kiếp để luyện công. Nghe Thầy giảng tựa như nghe tiếng ru êm thuở nằm nôi. Phải phong trần sương gió mới được dịp mang ra ứng dụng.

Chị thường an tâm khi nghĩ về Hân. Chị biết Hân không đi tìm, cũng không tránh đám đông. Thấy hạnh phúc khi góp phần chia sẻ với nhiều người nhưng không bị chốn lao xao lôi cuốn, lại rất vui những lúc một mình. Đứa em ngày chia xa mới tuổi 13, bây giờ trở thành người nhắc chị sống cho hiện tại. Từ mỗi câu Hân rỉ rả nhỏ to, chị nhìn thật rõ hành trình đi qua cỏi tạm. Nỗi đau thân xác triền miên bỗng nhẹ đi. Chị cười thoải mái thay vì buồn bã. Cũng là những trạng thái của tâm khi bất an lúc bình an. Mọi thứ vẫn đến đi khi đủ nhân duyên. Mở ra được những mắc tự mình cột mình chị an nhiên vui sống. Đã hơn 6 năm kể từ ngày cha mất, câu hỏi của con trai ngày nào chưa thể trả lời. Chị và mẹ mỗi người một phương, cùng đi những bước chậm vượt qua từng đoạn.

Hân chú tâm vào bước chân đi cho đủ năm vòng, là hai dặm rưỡi mỗi buổi thiền hành sớm, tối. Cổ chân trái hay đau lúc về đêm nhờ đi nhiều mà bớt làm khó dễ Hân hơn lúc trước.Chiều nay mới tới vòng thứ ba, vừa lúc ngang qua cổng nhà mình, Hân cảm nghe nhói chân bên phải. Cùng lúc gió lạnh từ đâu thổi về. Hân đưa hai tay ôm mặt cho bớt lạnh nhưng vẫn rùng mình khựng lại. Mới vào thu, lẽ ra nơi đây còn ấm nhiều. Hân bước tiếp, thêm lần nữa bắp chân phải đau như xoắn lại, gió thổi liên hồi làm lạnh buốt toàn thân. Lần thứ ba lập lại y như vậy. Chỉ mới qua khỏi nhà một khoảng, Hân quay gót. Phải ngừng thôi vì lạnh và đau.

Đã nửa đêm. Phòng hai mẹ con đèn vẫn sáng. Hân đặt lư hương nhỏ lên chiếc bàn mấy chị em thường ngồi uống cà phê sáng. Mẹ thắp lên một cây nhang rồi ngồi ở ghế cạnh bên, vừa lau nước mắt vừa niệm Phật. Hân cũng chùi nước mắt gọi thầm. Chị Ngân ơi, có thật chị đã ra đi? Quyển album để hình gia đình mở ra trước mặt. Hân cắt đôi tấm ảnh hai chị em mặc áo dài màu tím huế ngồi dựa lưng nhau trong tiệc cưới, để vào khung hình nhỏ. Hình chị cười rạng rỡ. Tuổi vào thu còn đẹp hương xuân. Nụ cười đó bây giờ thành hư ảo trên bàn thờ thoảng khói hương. Hân lau giòng nước mắt. Một kiếp phù du đã qua. Lâu lắm rồi Hân mới có lần khóc như đứa trẻ, vừa chùi nước mắt vừa đốt cây nhang cắm tiếp vào bình hương thế cho cây sắp tàn. Lấy cho mẹ chiếc áo ấm và đôi bao tay bằng len để tránh gió khuya. Chợt nhận ra áo mẹ, áo Hân cũng của chị mua. Căn phòng mới sửa dành cho mẹ, chị ân cần đo chiều dài tủ áo để may màn, hẹn tuần lễ tới mang lên -là ngày cả nhà ăn mừng mẹ về ở với Hân, có phòng mới làm thêm rộng rãi, khang trang. Đâu ngờ ngày đó không ai còn nghĩ tới. Trong căn phòng đó mẹ để thêm bàn thờ chị, để chị được ấm bên cạnh tình thương của mẹ và mấy đứa em. Trước khi rời nhà Hân vặn chiếc máy niệm Phật để gần khung ảnh chị. Trong đêm khuya câu niệm Phật nghe buồn. Nỗi buồn mất chị đêm nay.

Đêm trên freeway gió nhiều. Chiếc xe chở mẹ cùng hai gia đình nhỏ của Hân và em gái.chạy về hướng 59 North,

rẻ qua I-10 East về nhà anh chị. Khi xe chạy ngang qua phố, người em rễ đưa tay chỉ vào lề đường bên phải.

-Chị Ngân ra đi ở chỗ này trong tai nạn hồi chiều.

Những đôi mắt trong xe cùng hướng theo ngón tay chỉ của người em. Vẫn còn vết nám đen và mùi cháy khét vương vất qua khung cửa xe đóng kín. Mẹ bật lên tiếng than lẫn trong màn nước mắt

-Tội cho con quá con ơi! Người tốt lành sao ra đi trong đơn độc, đau thương.-Chị trả xong nghiệp lớn. Mẹ nên mừng chị từ đây nhẹ bước thảnh thơi.

Người em rễ an ủi mẹ sau lời than áo não. Mọi người lặng yên tưởng như đang có chị quẩn quanh. Mẹ niệm Phật nhanh hơn để dằn cơn xúc cảm dâng tràn. Hân nắm bàn tay gầy lạnh để truyền hơi ấm, chợt nhận ra tay mình lạnh hơn tay mẹ. Nỗi bàng hoàng lan tỏa. Có lẽ nào lúc Hân dừng ngang, bỏ dở buổi thiền hành, cũng là lúc chị ra đi trong đau khổ, cô đơn không ai biết. Chiều nay anh Hân đi làm về ngang qua phố. Tai nạn lớn làm freeway bị đóng phải chạy vòng nên về nhà muộn. Căn nhà vắng lạnh lạ kỳ. Chẳng biết tìm đâu ra người vợ vừa cùng nhau ăn chung bữa ăn trưa. Một giờ trước. Anh bảo Hân ra siêu thị tìm, may ra còn dấu chiếc xe, sau khi anh đã dò tìm khắp mọi bệnh viện trong thành phố. Đêm chỉ còn lại vài quán hàng mở cửa. Bãi đậu xe rộng thênh thang trong nỗi vắng im. Tâm trạng Hân thật mâu thuẫn lúc này. Vừa mong tìm thấy xe của chị vừa mong đừng gặp. Bây giờ Hân mới thật sự ngấm sâu, nỗi đau khổ, hoang mang, lo sợ khi người thân yêu bỗng dưng biến mất không tìm ra dấu vết.

Cánh cổng lớn mở ra để sẵn. Hai cha con người anh buồn bã, thất thần. Đứa con trai giờ trưởng thành, tỏ lòng kính thương, hiếu thảo với người mẹ kế sau bao năm làm chị gian nan. Hạnh phúc mong manh như hơi thở, chị không hưởng được dài lâu. Một đời đa đoan bỏ lại phía sau. Đêm khuya, bốn nhân viên cảnh sát tìm đến báo tin buồn, hai cha con anh ngỡ trong mơ. Giấc mơ kinh hãi làm tê liệt cảm xúc.Cả nhà dì Hân cũng có mặt đêm nay. Tất cả đều sụt sùi thương cảm vì khoảng trống chị để lại. Anh bảo Hân vào phòng chọn dùm sẵn hai bộ áo. Với Hân chỉ cần một bộ thôi, nhưng Hân vẫn lặng lẽ làm theo. Chiếc áo dài lam chị mới may để dành mặc đi chùa, chưa kịp mặc lần nào. Thêm chiếc áo nhung đen Hân gởi đi theo.

Chờ mọi người vơi cảm xúc, tất cả theo Hân vào phòng đọc sách, ngồi xuống trước bàn thờ Phật cùng nhau hộ niệm. Trước lúc giã từ người anh buồn bã dặn dò. Hân là người lo tang lễ chị dâu, giống như sáu năm về trước anh bảo Hân giúp anh lo mọi chuyện cho cha. Mọi người lũ lượt ra sân. Đứng giữa vườn khuya nghe âm thanh ngàn cánh lá xạt xào trong gió, tưởng như có chị quanh đây. Khu vườn rộng, cây trái cỏ hoa đang ngậm sương đêm, có biết rằng đôi bàn tay chăm sóc nâng niu chúng bao năm đã vĩnh viễn lìa xa. Nhìn đâu Hân cũng thấy chị bên Hân. Lúc chạy vào nhà lấy kéo, lấy túi ny lông cho Hân cắt, đựng rau và trái. Khi bảo Hân đừng vội, phải đợi chị xịt thuốc trước khi hái trái, cắt rau không cho muỗi chạm vào Hân. Chị khệ nệ bưng những chậu cây và hoa chất đầy xe, còn ân cần dặn lần sau chở tiếp nếu như em còn thích. Một đôi lần Hân trêu mẹ.

-Chị Ngân mát tay nên trồng gì cũng hoa trái xum xuê. Còn mẹ trồng cây như người hiếm muộn, mặc bao công khó vẫn lưa thưa hoa trái, chưa kể tuổi thọ của cây cũng không dài.

Khu vườn là giang san, là thú vui duy nhất của chị Ngân. Buổi sáng khi mọi người chưa thức dậy chị đã ở ngoài sân. Buổi chiều vừa đi làm về, chị miệt mài đến tối mới vào nhà. Chăm sóc, nâng niu như chăm sóc lũ con vậy mà chị ân cần, vui vẻ cho đi không kể gì công sức, tốn hao. Chiếc xe đẩy đất còn nguyên mấy bao phân nằm chênh vênh cạnh những luống hoa. Khu vườn rực rỡ trong mùa hè, lấp lánh ánh đèn ấm áp lúc sang đông chỉ còn trong kỷ niệm kể từ đây. Không biết nghĩ gì mà dạo hè rồi chị căng lều làm sinh nhật cho anh ở ngoài sân. Hân được chị kéo tay dẫn tới cây ngọc lan đang trổ những nụ hoa trắng thoảng hương trong gió. Chị cười khoe:

-Chị đem cây này về trồng chỉ vì cháu của em. Nó vẫn thắc mắc về tên Việt của mình khi nghe chị nói đó là một loài hoa rất dễ thương. Bây giờ nhìn thấy cây ngọc lan lá xanh mướt cạnh những nụ hoa trắng thơm tinh khiết, nó vui lắm khoe với bạn bè tên mẹ đặt cho.

Mùa thu, lẫn trong đám lá uá vàng theo gió lìa cành có chiếc lá còn xanh của chị Ngân. Hân mang nặng ân tình của chị, chưa làm gì để đáp lại tình thương đong đầy, nhận từ ngày kết làm người thân chung một gia đình. Để ý chăm lo cho mẹ đã đành, chị ân cần lo lắng cho Hân tỉ mỉ hơn. Trước mỗi chuyến đi xa, dù bận thế nào chị vẫn gặp Hân. Đi về miền biển hay tới thăm xứ lạnh hành trang của Hân có chị thêm vào cho đủ vì biết Hân đơn sơ, sao cũng được miễn lòng vui. Thật ra Hân không tâm sự với chị nhiều, chỉ thỉnh thoảng lắng nghe chị nói mỗi khi chị nặng buồn lo. Hân không nói về mình, chị vẫn như chiếc bóng theo sau, lặng lẽ giang tay ra bảo bọc. Sau mẹ, chị là người thứ hai âm thầm lo lắng cho Hân khi khổ, khi vui như tình mẹ cho con bất kể tháng năm. Hân lo chuẩn bị cho đưòng về của mẹ, của người chị phương xa ngày tháng mong manh, đâu ngờ chị ra đi trước. Điều làm Hân thấy nặng lòng chính là vì chưa có đủ duyên giúp chị chọn đường đi. Phòng đọc sách của chị như thư viện nhỏ. Chị say mê đọc, nghiên cứu về nhiều lãnh vực.Từ nghệ thuật trang trí, làm vườn, đồ cổ, đồ đồng đến địa lý, phong thuỷ, nấu ăn và từng căn bệnh từ tây y đến đông y. Chị từng hăm hở đổi bếp sang hướng khác, đăt bồn nước trước sân nhà và đưa cho Hân cái la bàn nhỏ xíu để xem phương hướng. Muốn dẫn chị thoát ra khoảnh tối mang tên tà kiến, Hân vẫn loay hoay bởi một chữ duyên. Lượng đường trong máu bất thường, bệnh mới phát làm chị lao đao một khoảng thời gian. Chị vừa đọc sách, đi gặp bác sĩ, cũng vừa gọi tìm Hân.

-Sao dạo này chị bệnh hoài. Có lúc ngất đi mà không hiểu nguyên do. Em có thể vô chùa mời Thầy về coi xem nhà cửa tìm nguyên nhân để giúp chị được không?

Trong nỗi lo vẫn có tiếng cười. Nhớ đến chị ai cũng nhớ nụ cười trước nhất Hân cười theo xong chậm rãi nói qua phone

-Chị Ngân à. Quý Thầy ở chùa có những khóa lễ cầu an, cầu siêu với tâm nguyện dùng nguyện lực và công năng tu tập của tăng đoàn giúp người sống an tâm, thanh thản khi mang thân bệnh. Giúp người ra đi nhẹ nhàng, hiểu thấu lối về để không lạc hướng sinh về cảnh khổ. Tuy nhiên cũng còn tùy thuộc vào phước, nghiệp của từng người. Những người tu Phật tin sâu vào nhân quả chứ không tin vào ma quái, thần linh chi phối cuộc sống hay nỗi chết của ai. Ngay đức Phật cũng không ban ân sủng hay giáng hoạ cho bất cứ người nào để hết đau bệnh mà không cần chạy chữa chỉ lo cầu nguyện.

Chị ngạc nhiên, có lẽ nghĩ Ngân sẽ sốt sắng giúp mời Thầy lúc chị nhờ. Nhân cơ hội đó Hân trao chị vài cuốn sách trong lần gặp kế.

-Chị hay tìm tòi nghiên cứu nhiều điều. Lần này em mong chị đọc mấy quyển này thử xem có giúp được gì không?

Chị vui vẻ đem sách về, lần gặp kế mang trả cho Hân

-Chị đọc rồi, thấy lòng nhẹ phần nào. Biết rõ hơn về tôn giáo mình theo tự bấy lâu nay.

Hân bảo chị giữ để lâu lâu đọc lại, chị nói liền

-Em giữ tốt hơn vì em sẽ đưa cho nhiều người đọc. Chị giữ một mình không giúp thêm ai.

Hân biết chị đi chùa cốt để mẹ vui. Hết lòng giúp đỡ, cho đi không tiếc trong phạm vi gia đình, bạn bè cùng những ai đã gặp đã quen. Hân muốn chị vượt ra vòng giới hạn, để nắm tay các chị em và mẹ đi chung. Chợt nhận ra dù quý thương Hân, vui với những gì Hân làm nhưng chị chọn đứng nhìn ở bên ngoài. Một lần thăm mẹ, đợi Hân từ thiền viện về chung với đứa em. Chị chắp tay, cung kính cúi đầu trong tiếng cười.

-A Di Đà Phật. Chào hai sư cô mới ở chùa về ạ!

Giống như khi nhìn Hân mặc áo chị mua- cũng gần mười năm nay Hân không mua gì vì chị là người mua sắm cho Hân. Chị ngắm, tươi cười lộ vẻ hài lòng y như khi Hân mặc áo lam. Có lẽ nào chị mãi là kẻ ngắm nhìn. Không trói buộc, không điều kiện như khi đem tình thương dồn hết cho Hân. Đổi lại dù thương chị tới đâu, Hân không làm được gì hơn.

Hân xin hòa thượng làm lễ quy y cho chị. Xa đời rồi chị mới có ngày này. Tuy dẫu muộn còn hơn không. Tro chị sẽ đem gởi vào chùa. Gởi cũng là gởi tạm. Không lâu nữa cả gia đình sẽ mang tro ra biển rải, trên chuyến tàu có vé dành cho chị đã mua từ trước. Hành trang của Hân lần này cũng có bàn tay chị góp vào thêm. Chị nói mình sẽ ghé chơi trên đảo, nên khi đi Hawaii về có áo tắm đẹp cho Hân. Chị vẫn bên Hân, bên mẹ và người thân cùng khắp mọi nơi Những cây của chị cho trồng sau vườn có cây lá còn xanh, có cây lá rụng xác xơ. Cây hoa sứ ủ rũ không đâm chồi khi chẳng còn chị. Cây mai tứ quý um tùm xanh mướt mọc thêm nhiều lá mới. Hân gom lá rụng làm phân. Thấy chị là lá rụng, hoa tàn cho cây còn lại thêm xanh, thêm đẹp. Mỗi ngày mẹ thắp nhang, cúng hai bữa cơm chay. Mấy đứa em sáng thức dậy sớm qua nhà thăm mẹ để có đủ giờ pha cà phê để lên bàn thờ trước khi cùng Hân tụng một thời kinh. Nụ cười chị sáng lung linh giữa khói hương trầm. Chắc bây giờ chị hiểu vì sao Hân băn khoăn khi đón nhận tình thương của người chị, mỗi lần chào nhau là một vòng tay nồng ấm quanh Hân. Đôi khi chị xoa nhẹ bờ vai, vỗ về Hân hay đứa em gái nhỏ truân chuyên

-Bất cứ khi nào em cần chị luôn ở cạnh bên em. Nhớ kiếm chị, đừng im lặng. Chị thương em lắm, biết không?

Làm sao mà Hân không biết. Trong những món quà vẫn còn tờ giấy nhỏ chị ghi kèm Hân giữ nhiều năm.Chị cho không màng nhận bằng tình thương chân thật.

Tang lễ đã xong. Chiều nay Ngân và em gái vừa mang giày vừa hỏi người chị ở xa về.

-Chị có muốn ra ngoài sau thiền hành với tụi em không?

Chị cười, lắc đầu

-Chị yếu, đi không nổi. Em rủ anh đi. Coi như có người thay.
Người anh rễ hiền lành đoán hiểu, gật đầu. Ba anh em mở cổng sau bước ra con đường trải đá bao quanh công viên hẹp. Hân nói với anh

-Tụi em đi bộ cũng là thiền hành nên tránh nói chuyện. Em đi bước ngắn vì... không đủ chiều cao, anh có thể đi nhanh. Nhỏ này thích chạy để giữ eo nhưng trong 7 tuần lễ chỉ theo em thiền hành để gởi lòng thương đến chị Ngân.

Anh gật đầu với một nụ cười, rồi đi thật chậm cùng chị em Hân trong im lặng. Một đôi lần anh xoay người lại bước lui đợi mấy đứa em. Gió thu không ngừng thổi qua mặt hồ tĩnh lặng. Bây giờ Hân có thể đi bằng bước chân thanh thản. Hôm qua về nhà anh chị chào từ giã những đứa cháu ở xa về đưa tiễn mẹ, Hân an tâm nhiều khi nghĩ về người đã ra đi. Vào thắp nhang cho chị, những cây nhang tiếp nối đêm ngày đọng lại tro tàn. Hân lau sạch tàn nhang, nghĩ cần sắp lại bàn thờ cho chị. Đứa con trai lớn lẩn quẩn bên bàn thờ mẹ, trao cho Hân chiếc ghế đứng lên. Bây giờ Hân mới thấy trên tầng cao nhất chị thờ Phật Thích Ca. tầng kế tiếp là bồ tát Di Lặc đặt cạnh bên ông địa. Hân cười, trao "ông địa" cho đứa cháu

-Con dẹp bớt dùm cô. Ông địa ngồi dưới đất chứ không ở trên này. Cô nghĩ mẹ con lúc nào cũng cười nên thích những hình tượng vui tươi, chứ không hiểu hết ý nghĩa đâu.

Nụ cười hiếm hoi chợt nhìn thấy ở đứa con trai khuôn mặt lúc nào cũng đẫm buồn.

-Vậy "ông Phật cười" này ý nghĩa ra sao vậy hở cô?-Đó là bồ tát Di Lặc- cũng là một vị Phật sẽ hạ sanh ở tương lai, và sáu đứa trẻ theo quấy phá tượng trưng cho sáu giác quan của mình- là nguyên nhân sinh ra đau khổ, cũng là cánh cửa mở ra chân hạnh phúc nếu như mình biết cách như ngài Di Lặc.

Hân giật mình khi nghe đứa cháu giải bày.

-Con theo bà ngoại ăn chay từ nhỏ nhưng không hiểu gì về đạo Phật của bà. Con mới ngừng ăn chay vì công việc cần giao tiếp luôn luôn. Mẹ mất chắc con "lên núi" lại. Lần này cần phải học thầy.

Nỗi ngạc nhiên hôm nhìn thấy ở nhà quàn tan biến trong Hân. Hôm đó sau buổi niệm chú của vị sư Tây Tạng, năm đứa con vừa riêng vừa chung ở Cali, ở Hawaii về, thêm dâu rễ người bản xứ và ngoại quốc cùng nối bước theo vị sư về chùa đảnh lễ quy y. Hân còn khám phá ra trong nhà anh chị có rất nhiều tượng Phật bằng gỗ, bằng đá và cả bằng đồng đen nữa. Chị chiêm ngưỡng đức Phật như ngắm nhìn cổ vật, mỗi vẻ khác nhau nên để khắp nơi, kể cả ngoài vườn để nhìn ngắm mỗi ngày. Hân mỉm cười nghĩ đến chữ duyên. Chị chưa biết gì về "ông Phật cười" Di Lặc nhưng đã biết về một thái tử từ bỏ gia đình, điện ngọc để tìm đường giải thoát muôn loài qua quyển sách Hân trao cho chị. Anh Hân nói mỗi lần đi hội chợ, nhìn thấy tượng Phât là chị đem về, nói để chiêm ngưỡng còn hơn vào tay người không biết giữ gìn.

Nỗi tiếc thương trong lòng mẹ nguôi ngoai, khi chứng kiến lũ con cháu một lòng trao gởi tình thương về chị. Không biết chữ Việt nhưng tất cả cùng mở trang kinh đoán chữ đọc tụng theo Hân và những đứa em ngày hai buổi cho đến khi nhuần nhuyễn. Những đứa con, đứa cháu gọi chị bằng thiếm, bằng dì ở xa đã nghỉ phép, nghỉ học về cư tang cho chị. Nghĩa cử này trong gia đình ai cũng bàng hoàng. Lần đầu tiên, đám con cháu đã làm anh Hân xúc động, phát nguyện ăn chay thất tuần theo chúng và lũ em gái trong nhà, nguyện cho chị được vãng sanh.

Thắp cho chị cây nhang, Hân thấy nụ cười trong ảnh an lạc hơn bao giờ. Không biết tự bao giờ lòng Hân cũng nhẹ tênh. Chữ duyên Hân mang nặng, trông chờ đã rớt xuống trên nẻo về của chị.

quỳnh my

anh có biết

anh có biết từng ngày qua trên phố
thoáng mây bay, bay về cõi hư vô
chân ngại bước quanh gió lùa tóc rối
vẫn mình em, xuôi ngược vẫn mình em

anh có biết phố theo ngày trở lạnh
theo ngày mưa ngày nắng trộn cô liêu
hoa sen nở góc chùa sư già yếu
ấm lời kinh ngàn vạn nỗi thương yêu

anh có biết thêm người thân đi vội
trao phần em năm tháng đếm bồi hồi
tà áo cũ phai xanh màu kỷ niệm
trải con đường lên xuống cõi bình yên

Anh có biết giọt sương mềm trong lá
thương mẹ hoài trăn trở những cơn đau
hoàng hôn tắt, bình minh chào nhau lạ
mai về đâu, ta lạc dấu tìm nhau

anh có biết chút gì trong tầm với
chốn em về trăng sao ngủ bình yên
khi trời đất dìu nhau vào huyền nhiệm
là thêm lần em hiểu một mình em

quỳnh my

Mùa tựu trường

Lâu lắm mới có được những bước chân của hai mẹ con loanh quanh trước sân. Chú nhỏ không những bắt đầu lớp 8 mà đã vượt cao hơn mẹ. Thêm nhúm tóc phía trước vuốt thẳng với chút gel làm cao thêm. Khuôn mặt bụ bẫm giờ thon gọn làm hai mẹ con nhìn bớt giống nhau. Chú nhỏ lộ vẻ băn khoăn.
- Con thương mẹ mà lại không muốn giống mẹ đâu!
- Không muốn giống điểm nào?
- Điểm... thấp ... nhỏ, so với người cùng tuổi.

Người mẹ, đã quen với chuyện khen chê, cười.
-Con có biết chỉ cần trái tim rộng mở, thì nhỏ hay to, cao hay thấp đều không quan trọng ...
- Mẹ không phải là con! Rất nhiều người ưa hình dáng bên ngoài. Không phải ai cũng nghĩ như mẹ hết!

Những năm trước, tựu trường là thứ Năm. Lũ trẻ vào lớp gặp thầy gặp cô rồi làm quen với sinh hoạt của năm học mới. Hai ngày đầu niên học qua nhanh trong rộn ràng mà có cuối tuần nghỉ ngơi, để chuẩn bị cho đoạn đường dài phía trước. Năm nay, không những mùa hạ qua mau mà còn thêm nhiều thay đổi. Ngày nhập học đổi thành thứ hai làm tuần bắt đầu qua thật dài. Rồi thêm đồng phục ba màu trắng đỏ xanh được đổi thành màu xanh da trời cho lớp 8. Mái tóc chú nhỏ bây giờ dựa theo sở thích. Đứa con trai lên 13 tuổi làm mẹ không còn tự ý cắt tóc cho con mà không cần phải hỏi.

Buổi vào trường ghi danh cho năm học mới, có hai đứa em con của dì đi theo. Cả ba đứa trẻ muốn thế, cho vui. Ba anh em đứng xếp hàng. Mimi cao, bên cạnh Vivian thấp với mái tóc vừa cắt ngắn ngang vai ôm khuôn mặt tròn dễ thương. Hai chị em cũng xin đi theo khi mua sắm quần áo đồng phục và giày. Buổi chiều trở nên thật đẹp. Đứa con trai nhanh nhẩu bên mẹ trong khi hai đứa em gái lăng xăng ôm quần áo, chọn giày đem đến cho thằng anh mang thử. Hình ảnh dễ thương rồi sẽ không còn nữa khi Mimi học làm thiếu nữ và chú nhỏ dù chỉ lớn hơn vài tháng đã mơ thành người lớn, như một lần chú chợt thú nhận.

Ngày đầu, như mọi năm, đương nhiên chuyến bus đón học trò tới trễ. Vài góc đường thấp thoáng dáng mẹ ra sân đứng cạnh con. Cuối tháng bình minh đến muộn mà cũng vừa vặn cho bóng tối tan đi lúc chuyến bus đầu tiên chạm chỗ ngừng. Thêm cơn mưa thỉnh thoảng ghé qua cho cỏ thêm tươi, thêm dịu dàng. Khi bắt đầu vào lớp 6 thằng anh nhất định không cho mẹ đứng cạnh bên, dẫu trong khoảnh tối mờ của ngày đến. Có lẽ vì xấu hổ, vì sợ mọi người thấy mình vẫn còn là cánh chim chưa rời mẹ. Ngược lại, đó là niềm hạnh phúc của đứa em. Chú nhỏ đôi khi choàng tay lên vai mẹ, nói ra cảm xúc trong lòng rất tự nhiên. Không nhìn quanh xem có ai đang theo dõi mình, chú thường hồn nhiên hôn mẹ trước khi chạy ra xe bus. Bỗng đâu có phần ngẩn ngơ nơi mẹ khi trước năm 13 tuổi thật lâu, mẹ chú không nghĩ tới chuyện ôm hôn bà ngoại nữa dù trong lòng đầy ắp tình thương. Có phải là tập quán đáng mến, đáng thương của Á đông. Chưa trọn tuổi thơ đã hay kềm giữ, làm mất đi nhiều những hồn nhiên khi mà tình cảm luôn giữ lại bên trong. Ngay cả lời biết ơn, lời tạ lỗi cũng không quen bày, tỏ.

Để quên nỗi đợi chờ chuyến bus chậm muộn, sau nhiều ngày tự do không gò bó bởi thời gian, chú nhỏ chuyển hướng nhìn qua phía khác:

-Mẹ ơi!
-Gì hở con?
-Mẹ có thấy con chó vừa đi ngang qua với chủ nó không? Mẹ xem nó dễ thương không?
-Ừ, nó dễ thương.

Đôi mắt chú nhỏ sáng lên trong câu tiếp theo.

-Vậy mẹ cho con nuôi con chó y như vậy khi con có nhà riêng, có được không?.
-Mẹ nghĩ, con đâu cần hỏi mẹ.
-Khi già mẹ ở với con. Con muốn mẹ thương nó như con thương nó vậy.

Người mẹ ấm lòng dù biết hiện tại và tương lai không ngoài chuỗi nhân duyên của tụ và tan. Một đôi lần nhắc lại vài câu nói lúc trẻ thơ, đứa con giờ đã lớn khẽ lắc đầu như nghe chuyện của người nào không liên hệ tới mình. Có thể rồi chuyện con nói hôm nay sẽ thành chuyện kể, ngày mai.

-Con có biết điều gì mẹ thương nhất ở con không?
-Con tưởng mẹ thì phải thương con. Đâu cần điều gì thêm vô nữa?

Không lạ gì tính của con, người mẹ dịu dàng nhìn vào đôi mắt mở to, chờ nghe câu nói tiếp theo.

-Mẹ biết chứ. Tình thương thật sự không kèm theo điều kiện. Đó là khi thương con nói là thương. Không chỉ thương người mà con còn thương loài vật quanh con.
-Chuyện đó bình thường. Sao mẹ lại quan tâm? A. Con nhớ ra rồi. Ở "xứ mẹ" nghèo nên người phải giết vật để ăn. Ăn chim, ăn chó, ăn rắn, ăn rùa, ... Con tội nghiệp cho tụi nó không ai bảo vệ. May mắn là mình đang ở đây, thú vật được chăm sóc.

Khi chiếc xe bus khuất dần ở góc đường, người mẹ cảm nhận mình cũng đang xa khuất trong lòng đứa trẻ đang dần thành người lớn, bởi chiếc xe của đứa anh cũng vừa rời khỏi sân nhà. Nghĩ đến con, cùng lúc nhận ra mùa hè năm nay có chút gì rộn rã, êm đềm, mỗi lần lái xe ngang qua ngôi nhà thờ nhỏ, có sân bóng rỗ phía sau. Đã qua một năm đại học, vẫn còn nhìn thấy lũ trẻ ngày nào cùng tụ lại chơi chung trên khoảnh sân xưa. Đôi lần người mẹ dừng xe, quay cửa kính xuống giả bộ như đón làn gió mát. Những đứa trẻ mới hôm nào nhỏ bé, ngây thơ giờ đã thành đám sinh viên ngó vững chãi, lạc quan nhưng vẫn không quên tìm về nơi chốn thường tụ lại cùng nhau lúc tuổi thơ.

Một lần, người mẹ thoáng ngạc nhiên khi đứa con trai lớn tới bên hỏi hệt như chú bé ngày xưa.

-Có bao giờ mẹ nghĩ chuyện dọn nhà không?
-Để làm gì?
-Để ở căn nhà khá hơn chẳng hạn, trong khu xóm khác. Riêng con, con thích ở đây. Chỉ cần mình cảm thấy vui là đủ. Những đứa bạn từ thời tiểu học, đến bây giờ vẫn chơi chung, kể luôn mấy đứa học xa. Tất cả tụi nó đều dành ưu tiên cho sự học. Mẹ thấy rồi phải không? Những đứa tới trường ráng học hay không rồi cũng...ra khỏi trường. Những đứa đi chơi sẽ lêu lỏng ăn chơi... tới nơi luôn, vì không dễ có cơ hội đi làm việc!
-Mẹ mừng con sắp trưởng thành.
-Đã trưởng thành. Không phải là "sắp" nữa mẹ!

Mới hôm nào, kể con nghe về câu chuyện những viên đá trong cuộc đời, người mẹ chưa kịp nói gì thêm là con đã bung ra câu nói khó nghe. Buồn!, nhưng con càng hời hợt thì mẹ càng tự nhắc mình thêm nhẫn nại bao dung để hiểu, để thương. Lời nhắc nhở, khi chất vào bình những viên đá lớn, là tượng trưng cho sự học, cho niềm tin, cùng hoài bảo cho định hướng tương lai. Trong đó còn thời gian dành cho những người thân yêu bên cuộc sống của mình. Chiếc bình đầy đá ngỡ đã đầy nhưng vẫn còn chỗ cho sỏi, cát, rồi nước thêm vào. Sỏi là sự hiểu biết.,cát là sự hơn thua, nước là buồn là giận. Những năm tháng của đời sẽ qua mau. Chiếc bình sẽ dung chứa được tất cả khi những viên đá lớn được bỏ vào trước hết. Bằng không, chỉ là nuối tiếc vì không còn chỗ nữa, rồi có bỏ vào là buồn là giận sẽ trào ra.

Câu nói ngắn "Mẹ đừng lo lắng về con", bây giờ thỉnh thoảng được nghe trong nỗi an tâm. Bước qua năm thứ hai của "vùng trời tự do" mở rộng, đứa anh lớn ngày nào dường như đã biết chọn những viên đá lớn bỏ vào bình. Giờ học tăng lên, giờ chơi giảm lại. Bạn bè giới hạn trong vòng tâm giao từ nhóm bạn tuổi thơ. Những chị và em gái cousin một thời nằm nôi, chơi đùa rồi lạ, xa dần... giờ khắn khít hơn khi biết quan tâm, dành thời giờ cho nhau để hiểu, để thân hơn dù chẳng gần nhau. Ngày nghỉ không hẳn là ngày vui chơi nữa. Lòng mẹ rộn vui khi thấy con đã biết tham gia những việc làm mang ý nghĩa của tình thưong

Đứa trẻ thoáng đăm chiêu, rồi chậm rãi hỏi bằng ngôn ngữ mẹ thường dùng.

-Mẹ biết là con có những viên đá lớn phải không?

Người mẹ cười.

-Con có, nhưng chưa đủ.
-Con bằng lòng theo chị em của Mimi học trường Việt ngữ HV. Như vậy đủ chưa?
-Hai chuyện khác nhau mà!

Đôi vai người mẹ cảm nhận có bàn tay mềm mại đang xiết nhẹ

-Học để hòan thành mơ ước. Còn học thêm để hiểu mẹ hơn. Năm nay con đi hai trường, vậy còn chưa đủ hay sao?

Rồi chú nhỏ nói cho mẹ nghe số điểm đầu tiên của vài môn học trong tuần lễ thứ hai. Tuy không cao nhưng sẽ không dừng lại như năm ngoái nữa. Học tiếng Việt chú không lo, vì luôn có mẹ cạnh bên. Chú choàng tay lên vai mẹ. Hai mẹ con bước nhẹ như sợ làm đau những cọng cỏ dưới bàn chân. Khu vườn sau bây giờ trông êm ả, tươi vui. Có thêm hoa và trái xua tan màu ảm đạm qua nhiều năm tháng. Cây quýt ngày trồng xuống, đứa con trai đầu lẩn quần không rời. Cũng chính đứa trẻ đã góp bàn tay nhỏ xíu cùng mẹ ươn những hột nhãn- là một trong rất ít trái cây mà chú bé biết ăn. Cây quýt qua nhiều năm không thấy cao nhiều, nhưng cho trái ngọt chín vàng khi mùa thu tới. Cây nhãn vượt xa qua khỏi mái hiên nhà, trái lưa thưa theo nỗi thờ ơ của đứa trẻ ngày xưa. Thằng bé dường như quên hẳn thứ trái cây ưa thích và nó đã một thời theo nhìn say sưa mẹ tưới nước, bón phân. Bây giờ nhãn chín, quýt mọng vàng, đứa em ra đời muộn thay anh thưởng thức. Người mẹ chẳng mấy ngạc nhiên về sự đổi thay của các con. Cũng như những câu đối thoại bây giờ, bắt đầu pha trộn giữa "bên đây", "bên đó" ít hơn.

-Có phải mẹ nói những viên đá lớn cũng tưọng trưng cho tình người, tình thương không phân biệt. Vì sao?
-Khi có được tình thương và hiểu biết, cảm thông con sẽ sống vui vẻ cùng an ổn với mọi người, mọi hoàn cảnh trong đời. Những người gần con cũng được an vui. Nếu để lòng vị kỷ, hơn thua, giận ghét chiếm ngự- như cho nước và cát vào đầy, thì không còn chỗ cho những gì tốt đẹp.

Những bước chân chậm lại rồi dừng. Người mẹ đưa tay vuốt nhẹ lên khuôn mặt còn đọng ngây thơ, hỏi.

-Con hiểu, phải không?
-Dạ! Con "lớn" hơn mẹ làm sao không hiểu được!
-Cao hơn, không phải lớn hơn.
-Mẹ không đi học nữa sao có nhiều thầy, nhiều bạn?
-Mẹ học mỗi ngày những điều tốt đẹp từ thầy, cô, bạn hữu, anh em. Những người giao tiếp quanh đời không kể xa gần.

Chú nhỏ ngưng câu hỏi. Năm học mới bắt đầu với xôn xao. Bỗng dưng thấy mình lớn hẳn, bớt lăng xăng nghịch ngợm có lẽ vì gần mẹ nhiều hơn hồi trước. Hai mẹ con tiếp tục sánh vai nhau. Vẫn còn nhiều câu hỏi để dành. Bây giờ chú chỉ muốn tận hưởng những gì đang có nơi đây, cùng mẹ.

quỳnh my

Mây hạ về đâu

Anh thường hỏi mây hạ về đâu? Từ điểm bắt đầu trên hiện tại, em tập đi không ngoảnh lại phía sau. Sáng nay dưới tàng cây phượng rộng theo tháng năm mầu kỷ niệm, em muốn kể. Kể thật nhiều cho anh nghe về mùa hạ ở đây.

Từng cơn mưa đến rồi vội đi không kịp ướt đất khô. Đám mây trắng từ phương nào bay trở lại, không kịp che mặt trời gay gắt. Có nguời mẹ ngày càng ngại ngần nắng hạ. Ngại ngần quanh nóng và mưa chen nhau lúc ra ngoài để khi trở về khốn khổ xác thân. Tuần một lần vào lúc nắng chưa lên, em lái xe qua con đường nối liền từng ngôi nhà của những đứa con gái tới người cha an nghỉ giữa cỏ hoa. Mùa hè, vắng đám học trò làm đường quen bớt chộn rộn, ngược xuôi. Người từ chốn khác ghé qua bớt phần nào than thở. Nắng chói, lòa đôi mắt. Mưa tạt, buổi trưa dài. Từng giòng xe tiếp nhau vút qua, làm chùng bước người phương xa ghé lại. Dẫu tính cố hữu là chậm rãi, cạnh nhịp sống trôi nhanh. Nhưng rồi em cũng phải vượt qua, như đã từng vượt qua những vui buồn xâu tiếp vào nhau.

Bàn tay run trên đôi chân không vững, không điểm tựa nào ngoài khoảnh trống chung quanh. Không biết tự bao giờ, mẹ không còn tự tay thắp nhang. Em quỳ trên đám cỏ xanh trộn lẫn nhiều cỏ úa tiêu điều vì nắng nóng. Tay cầm bật lửa, tay kia đưa lên che gió, cuối cùng rồi cũng đốt được. Mẹ cắm những nén nhang em trao vào chiếc lư hương bạc màu. Em lạy trong câu khấn của mẹ quanh tiếng hót lũ chim chuyền cành. Từ sau lần giải phẫu, mẹ buồn bởi không thể nào quỳ lạy cùng con. Khi mẹ ngồi lên bệ đá, em thấy nhiều sợi tóc mới mọc, lấp lánh như tơ trời qua đốm nắng dọi trên đỉnh đầu của mẹ. Sáng nay em chợt thấy trong gương. Tóc em và tóc mẹ giờ đang có trong nhau, anh có biết? Mẹ từng là em ngày trước rồi em sẽ là mẹ ngày sau. Chuỗi vòng tròn không thấy điểm tận cùng, lúc nào cũng trăn trở trong em năm tháng trở lại đây. Trong nỗi biết mà sao còn trăn trở. Tự dưng em muốn hỏi, anh có hạnh phúc không khi bám những vòng quay?.

Bên phần mộ, mẹ ngồi giữa từng vòng khói tỏa hương tan loãng hư không. Trong phút chốc em mơ thành mây trắng, nương cánh gió bay xa. Mùi nhang khói quyện đầy trong khoảnh khắc. Hơi hương dẫu ngạt ngào, còn lại gì đâu! Mẹ biết thế nên an ổn, bình thường với những cây nhang thật ngắn, không khói, không hương thắp ở nhà.

Rất ít khi nhớ mà đem theo cuộn ống nước nối vào, em hứng nước với chiếc xô bằng nhựa mẹ để sẵn trong xe. Lòng mẹ lúc nào cũng lo cho người, còn thêm nặng lòng lo cho cỏ, cho hoa. Hai cây trúc đào trồng mùa hạ trước, cây này lớn cao trổ nhiều hoa, cây kia èo uột. Mẹ băn khoăn xa xót nhìn cây tựa lũ con. Đứa còi cọc, cạnh đứa mượt mà tươi thắm. Em vừa tưới nước vừa nhìn những cánh hoa tàn, gió thổi úp mặt lên trên những cọng cỏ khô ngày hạ. Cỏ và hoa giờ là một. Cỏ úa, hoa tàn. Người cha về cùng đất trộn lẫn trong hoa và cỏ. Xấu đẹp hay héo úa, thua hơn một đời chỉ còn lại nơi đây cát bụi.

Ta thấy hoa có rác
Ta thấy rác có hoa
Ta thấy người và ta
Vòng nhân duyên bất tận

Ta thấy đời lẩn quẩn
Ra vào cửa tử sanh
Ngày trôi qua mong manh
Hoa tàn lại thành rác

Ta rời xa bến giác
Ta ngụp lặn biển mê
Câu kinh dài lê thê
Ta niệm hoài không thuộc

Ta đi không thắp đuốc
Mò tìm vết chân như
Chỉ thấy bóng phù hư
Từ tâm ta vọng khởi...

(Diêu Linh)

Em thầm nghĩ, sẽ đọc cho mẹ nghe bài thơ này trước khi mẹ đi nghỉ đêm nay, bất chợt nghe những câu nói thốt ra trong khoảnh vắng.

- Nắng từ bên này dọi xuống, không có bóng những cây sồi làm dịu bớt phần nào như phía bên kia, nên cho dù được chăm sóc nâng niu cây vẫn không tuơi tốt. Đời người cũng không qua khỏi chuỗi nhân duyên huống chi sự sống của cây.

Như người làm vườn cần mẫn, chọn giống quý, bằng không cũng là những hạt tốt lành trước khi gieo xuống. Đất được chọn là thức ăn nhiều dinh dưỡng, nước diụ dàng thấm đẫm từng ngày, như giòng sữa mẹ dành cho con bé bỏng. Rồi quan sát, nâng niu không chạm dù rất khẽ, những mầm non từ sự sống hình thành. Dành sẵn cho cây nơi chốn rộng hơn, tiếp tục chăm bón, bảo vệ cho đến ngày đơm hoa kết trái. Hiền Hòa nói với em người làm vườn có điểm giống người tu. Chọn nhân trước thay vì lo quả xấu. Chăm sóc, giữ gìn đúng cách là nhân duyên tạo kết quả về sau.

Lẽ ra em an lòng về mẹ, nhưng đôi mắt mẹ trong khi nói vẫn xa xăm. Đã bao nhiêu ngày qua đi như thế ở đây. Em bỏ tất cả để trở thành chiếc bóng bên mẹ. Hay ngược lại- mẹ theo em lặng lẽ hơn bao giờ. Hai mẹ con thường im lặng, chỉ đối thoại khi cần như cùng giữ cho nhau khoảng sâu lắng bên trong. Nếu anh hỏi có buồn không? Câu trả lời của em sẽ là không. Em đã tìm, đã thấy và có niềm vui của người biết sống một mình. Cảm nhận đó dường như không phải từ khi em bước vào chùa, mà chính là khi em quay lại con đường bỏ dở từ lâu. Khác chăng, thuở đó trong đôi mắt thế gian em "già khi trẻ". Bây giờ, niềm an vui bên hoán đổi không hay tạo nụ cười an lạc, dù thời gian qua vội trên nhiều xáo động.

Em vẫn thường nghe nói mẹ là người hạnh phúc.Thật ra người hạnh phúc bây giờ em biết, là em. Được đi theo đoạn cuối gập ghềnh, bên chiếc xe già cỗi đang cố sức leo lên con dốc, em học cùng chia sẻ được nhiều. Càng thương mẹ càng nhìn thấy vòng quẩn quanh dài vô tận. Bốn lần giải phẫu trên một phần thân thể, luợng thuốc mê càng về sau tác dụng càng cao. Mẹ sống giữa quá khứ lẫn vào trong hiện tại. Có lẽ cuộn băng đời thu mãi đã đầy, giờ đến lúc chậm quay trở lại. Thương làm sao đôi lần hốt hoảng, mẹ hỏi em:

-Ông ngoại giờ nơi đâu, đã mất hay còn? Rồi ông sống ra sao? Dì con nữa, ra sao? Mẹ có gởi tiền nuôi họ hay không? Rồi mẹ có cúng dường, có lo cho trẻ mồ côi, hay quên tất cả những việc từng làm?

Em thật mừng bảo mẹ an tâm. Mẹ quên, em nhắc, không để gián đoạn, vì thời gian bây giờ còn lại không nhiều. Một lần, mẹ trả lời điện thoại.

-Dạ thưa Thầy con khỏe. Ăn ngon, ngủ yên vì mỗi đêm có con gái nằm bên. Nó thức dậy đấm bóp khi nghe trăn trở. Mà bây giờ mổ xong tự nhiên không còn đau nhức. Con gái vẫn thay nhau trông chừng giấc ngủ cho con.

-Dạ hết lo buồn, vì có nghĩ, có lo cũng không được như mình muốn. À! Con quên không niệm Phật. Không còn nấu ăn, cũng không nhớ những ngày ăn chay giống trước đây.

Mẹ hồn nhiên như cỏ như cây, lay động theo nhân duyên có mặt. Tập thể dục và niệm Phật, mẹ làm khi được nhắc mỗi ngày, cả hai việc cùng thực hành trong vô thức. Đầu mùa hạ, hai mẹ con sửa soạn đi chơi xa. Vùng biển bờ cát trắng, nước trong xanh gợi nhớ biển Nha Trang bên nhà. Người bà con ở Tampa nhiều lần mời gọi, không ngại ngùng bày tỏ tình thương. Mẹ nhìn em miễn cưỡng, thoáng vẽ bất an trong câu hỏi sẽ ở đó bao lâu?

-Một tuần qua nhanh lắm mẹ ơi!
-Sao không hỏi ý. Mẹ nghĩ hai ngày thôi là đủ.

Em cười, nhắc lại. Mẹ không nhớ lời than bị giam trong bốn bức tường ngày này qua ngày khác. Con một đàn nhưng lúc cần không đứa nào cạnh bên. Té gẫy xương hai lần cũng vì đơn độc một mình. Một chuyến nghỉ mát cùng con nơi miền biển nhiều năm không dám nghĩ. Chỉ hết lòng nghĩ lo cho lũ con hụt hơi kiếm sống. Bây giờ em biết quý từng ngày, khi thấy mẹ tự mình thở được, rời xe lăn và cả walker, chỉ còn lại bên mình cây gậy nhỏ. Em muốn mẹ đi những bước thảnh thơi, đến nơi chưa đến như rong chơi cỏi tạm. Mẹ chắc chưa quên những lúc oằn mình vì cơn đau ngày nối ngày đêm nối đêm, thèm được thở khí trời, được đi trên chính đôi chân. Phải qua bao ngày gian khổ, khó khăn trong luyện tập, mẹ mới có sinh hoạt tạm bình thường trở lại, làm sao không quý an vui hiện tại. Thêm người anh thương mẹ nhất đời, âm thầm lo cho mẹ, cho em.

Cây cầu dài bắt qua con sông. Gió và nắng, cát và biển. Những cây phượng đỏ nở rợp trời quanh cây trái quê nhà nhìn thấy ở Tampa. Em ngắm nhìn thỏa thích mỗi ngày. Nỗi lo ngại sức khỏe mẹ không chịu nổi đã phai dần. Mẹ vui nhiều trong căn nhà ở ngoại ô, với ao nước, vườn cây và nhiều thứ rau giống như hồi ở VN. Phòng dành cho hai mẹ con có cửa sổ nhìn ra đường, nhiều bóng cây che mát khoảnh sân. Nơi chiếc bàn bên khung cửa em ngồi đọc những lá thư không phong bì, ngỡ như em chẳng đi xa. Mẹ ngủ và thức theo giờ quen thuộc. Em mừng hơn, bởi không cần nhắc mẹ vẫn nhớ mang theo xâu chuỗi, ngồi bên giường niệm Phật. Buổi trưa ở đây chỉ cần thêm bản hòa ca của lũ ve, là em được sống trọn vẹn những mùa hè đã mất. Khác chăng ngày xưa em chưa biết nghe hoặc nhìn. Chưa biết hưởng hạnh phúc trong hiện tại. Buổi trưa ở đây êm đềm quá. Em lắng nghe hai bà mẹ già ngồi nhìn cây lá sau vuờn, kể chuyện ngày xưa. Mẹ nói với nguời cô bà con bằng tuổi mẹ, trên đường đời có duyên gặp nhau hoài.

-Hồi đó, mỗi lần cô từ Saigon về đi ngang nhà, tôi phải chạy ra bìa rừng lánh mặt. Quần áo chỉ có một bộ lành lặn mặc đi bán mỗi ngày. Về nhà, không dám gặp ai. Nhớ, muốn gặp cô nhưng lại quá tủi thân. Buồn khổ nhất là đám trai làng hay kéo tới nhà. Người tôi càng muốn tránh là người có lời hứa hôn giữa cha mẹ đôi bên.
-Vì sao phải tránh?
-Vì họ giàu, lại học ở Saigon. Người đó theo tôi nhắc lời giao ước nhưng tôi chối bỏ. Họ buồn đi biệt không về. Sau này ông ấy xin Cha tụi nhỏ đem con trai lớn của tôi về Saigon đi học mấy năm. Người mang nặng ân tình đó đã ra đi sớm. Nghĩ ra, tôi vẫn có duyên để gặp lại người ta, gặp lại cô và được cả hai người cùng giúp những khi hoạn nạn.

Em ngước nhìn khuôn mặt người cô của mẹ. Năm tháng dù để lại nhiều dấu vết của thời gian, vẫn còn đọng lại nét đẹp mặn mà của thời xuân sắc.

-Bây giờ mình còn được gặp nhau là quý, là vui rồi. Hồi đó tôi sướng nhưng bây giờ tôi khổ.

Mẹ ngạc nhiên:

- Là nỗi khổ gì, cô nói được không?

Người cô già đôi mắt trở nên buồn. Em thấy có ngấn nước đọng hai bên khóe:

-Con một bầy. Đứa yên ổn, đứa long đong. Đứa có gia đình, đứa đơn lẻ. Làm sao tôi an tâm vui sống tuổi già như nó muốn.

Mẹ nghĩ ngợi, đắn đo rồi chậm rãi trong từng câu nói.

-Mỗi đứa đều có cuộc đời riêng. Không mẹ cha nào lột da sống đời với con. Bây giờ cô chỉ cần sống an vui. Để ý, chăm sóc sức khỏe của mình cũng là thương con, thương cháu. Mình có buồn lo thì đời tụi nó cũng đâu thay đổi. Biết đâu nó không nợ nần ai nên được cuộc sống một mình. Hơn nữa cả đàn con đứa nào cũng hiền thiện, nên người. Tôi nhìn cô được con trai lo từ ly nước, từ bữa ăn. Đưa cô đi khắp chốn từ sau khi đoàn tụ, cảm thấy lòng vui vì phước báu của cô.

Đám sương mờ che ngang mẹ đã tan. Em bước tới bên hai người mẹ, bóp nhẹ đôi vai gầy của bà mẹ thương con quên sức yếu, vòng tay rã rời không sao ôm trọn đời con.

-Những lần bà qua thăm mẹ, con thấy bà cười hoài, nên hay nhắc mẹ về nụ cười an lạc đó. Đâu ngờ trong héo ngoài tươi! Nhìn cậu qua tuổi 60 còn nắm tay dắt mẹ đi, ngồi chẻ từng lóng mía lau nấu nước, hái trái trong vườn xay sinh tố cho mẹ uống. Để ý từng giấc ngủ, bữa ăn....Phước đó không mấy người có được. Mẹ con từng gần nỗi chết nên biết quý những gì mình đang có. Đi thăm bà cũng đem Phật đi theo. Mẹ không lo lắng buồn phiền nhiều giống như bà.

Bà chớp mắt nhìn em, kèm nụ cười hóm hĩnh

-Bà nghe câu niệm Phật vẳng ra mỗi buổi sáng chứ sao không? Còn biết có đứa làm tỳ nữ theo phò thái hậu, hay cười vì biết mình có phước nhiều. Con đừng lười biếng, nằm nghe niệm Phật mãi quên phận sự coi chừng mất việc!

Những ngày nơi xứ biển qua nhanh. Mẹ đi trong nắng gió mỗi ngày mà như không biết mệt. Cảm động nhất vẫn là được đưa đến viếng những ngôi chùa và thiền viện chung quanh.

-Đây là những thiền viện và chùa mà con chở cả nhà tới cầu nguyện cho dì trong kỳ giải phẫu vừa rồi. Sợ sức dì không chịu nỗi con chỉ biết cầu xin chư Phật, chư Bồ Tát từ bi gia hộ, bên cạnh những việc lành hồi hướng đến dì.

Mẹ cảm động qua từng lời nói. Cậu quý thương người chị bà con bằng tuổi mẹ mình nên gọi bằng dì, xưng con từ lần gặp đầu tiên. Em không ngạc nhiên về sự chân thành, mộc mạc dễ thương của những người miền nam, vùng quê ngoại. Bằng tuổi mẹ được xem như mẹ, không phân chia vai thứ họ hàng. Ngày mẹ từ bệnh viện về nhà, cậu gởi tặng món quà kèm theo mấy giòng thư. "Đây là những hột ngũ cốc khô có tác dụng giảm đau nhức và thư giãn. Con bỏ trong túi vải này may lại. Dì bảo các em heat nóng rồi để lên trên những chỗ đau. Con mong dì mau hết bệnh để lâu lâu con đưa má qua thăm. Những hột khô này của đứa em vợ từ Canada gởi. Ai cũng thương dì. Dì ráng khỏe con mừng".

Ngày nhỏ, em thường hay nghe anh chị nhắc tên người cậu bà con. Cậu ở Saigon, là thần tượng của đám con trai miền tỉnh nhỏ. Người phong trần ngang dọc một thời, mãi đến mấy mươi năm sau em mới gặp ở đây. Cậu luôn là người có chỗ đứng đẹp trong lòng của mọi người. Giản dị, chân thành thêm lạc quan, vui sống. Sau lần lái máy bay bị rớt bên này. Sống sót, lành lặn trở về cậu hiểu thêm ra hạnh phúc đích thực quanh cuộc sống là những gì hiện có. Nỗi e ngại vì khoảng cách không gần của mẹ hết dần, sau một ngày đêm trong căn nhà ấm áp tình thương. Em thong dong đi bên cạnh, mẹ ngồi trên wheelchair để cậu đẩy khắp mọi nơi. Mấy đứa em gọi thăm từng buổi sáng, buổi chiều. Nghe như có nỗi băn khoăn trong câu nói rộn vui.

-Mẹ ở Houston hơn 25 năm mà không dễ dãi với đất nhà. Cứ ra nắng là về bệnh nhưng lại vui trong nắng phương xa. Phần chị, nói cho em nghe biển Florida có ấm, có trong? Cát có trắng và chị có thấy con dã tràng nào đang se cát? Không chừng nó chính là em. Làm hòai, mỏi mệt nhiều vẫn ở điểm khởi hành. Em ganh với hạnh phúc chị đang hưởng. Lo cho con xong, biết mẹ có còn để em được đi xa một lần với mẹ trong đời.

Mặt trời lặn, cơn nóng giảm dần theo chiều dẫn vào đêm. Em được hỏi và gật đầu khi nghe hai tiếng "biển đêm". Vầng trăng 14 dịu dàng tỏa sáng. Mọi người ngồi lại phía trên ngắm trời sao, Em rảo bước đi về bờ cát trắng. Trong khoảng tối mờ nghe biển thì thầm. Bài hát ngỡ quên lâu chợt sống lại đêm nay. "Nha Trang ngày về, mình tôi trên bãi khuya..." Chỉ tới đó rồi khựng lại. Tâm thức bây giờ không dẫn dắt em đi xa quá những gì trong tầm mắt. Không "bâng khuâng lòng tôi khóc, như oan hồn trách móc, ...". Nơi bờ biển đêm, xưa em đã khóc. Khóc vì không chấp nhận mọi điều tuần tự đổi thay. Em nghĩ "tình yêu bất diệt". Em khóc khi nghe lời nói thì thầm như tiếng gió vỗ về. Ngày sẽ qua, đời sẽ khác. Những gì thuộc về hôm nay không phải của ngày mai. Khi biết sống, bằng lòng hiện tại, mình sẽ thấy niềm vui. Những con sóng bạc đầu xô tràn bờ, nước ấm mơn man hai bàn chân trên cát. Em muốn thì thầm cùng biển đêm nay. Mình là con nước xuôi giòng trôi ra biển. Đã gặp nhau, sẽ gặp nhau và có trong nhau. Lòng mở rộng thênh thang cùng với biển. Em thấy đất nối trời, nước nối trăng qua những cầu mây. Cậu đi lần về mé biển, hỏi em đã hài lòng chưa khi có đủ trăng sao cùng trời biển quanh em. Và từ điểm này, em cứ bước thẳng về phía trước sẽ gặp vịnh Mexico thuộc về nơi chốn của em.

Hành lý lúc đi gọn, nhẹ, ngày về bỗng chợt kềnh càng. Hai thùng trái vải hái từ cây trồng ở vườn nhà, là niềm vui cho em và mẹ. Nỗi vui không đến từ trái ngọt mà đến từ hai buổi chiều cậu dẫn mẹ và em sang căn nhà cũ. Cậu muốn mẹ có dịp ngắm hai cây vải trái chín đỏ trên cành. Muốn mẹ ngồi dưới gốc cây, bẻ bớt những nhánh lá từ chùm vải màu đỏ rực vừa chuyền trên cây xuống. Kèm theo là bẹ chuối sứ chín vàng, thêm bó lá giang mẹ mong có đã lâu, để nấu nồi canh chua như mấy mươi năm trước nơi quê nhà của mẹ.

Chiều phi trường Tampa nắng. Trong mẹ, trong em cảm nghe như nắng ấm hơn. Em ôm từ giã những người mang tấm lòng thành. Dặn dò người mẹ quẳng gánh lo, vui sống cùng con. Cậu hỏi xin nhân viên phi trường để đi qua cổng an ninh, đẩy mẹ vào tận nơi xếp hàng chờ máy bay cất cánh. Một tuần lễ nghỉ làm đưa mẹ đi quanh như chưa đủ, cậu nắm tay dặn dò

- Mùa nhãn năm sau dì qua hái trái với con. Chắc đất nơi đây hợp nên dì vui và khỏe. Hay dì về ở luôn đây để con chăm sóc hai bà mẹ cho có bạn.

Máy bay rời phi đạo. Phía dưới còn nhìn thấy cây cầu băng ngang vùng nước nối sông cùng biển. Ngang trời, từng đám mây cuộn lại như tấm lụa dài, bay lơ lửng giữa không gian màu xanh biếc.

Thôi anh đừng hỏi, chiều nay mây hạ về đâu. Mây vẫn trôi, trôi trên buộc ràng của tin yêu, của tấm lòng mang theo, bên ngày tháng xứ người. Riêng em đã hết hỏi thầm. Mai anh về đâu? Mai này em sẽ về đâu?

Quỳnh My